Ezin dugu alde batera utzi 1936ko gerran abenturatutako euskal haurrei egindako ekarpen material eta espiritual oparoa. Desolación y Ternura-ren egile-eskubideak eskaintzean, hau idazten du:
"Har ezazue Gabrielaren esku-liburu gaixoa, euskaldun mestizoa baita, eta garbitu ezazue Tala bere miseria esentzialetik, zerbitzatzeko gogo honengatik". Eta gero: "Nire harridurarik handiena da, nire lotsarik handiena ere esan nezake, nire Amerika espainiarra euskal umeen tragediaren aurrean besoak gurutzatuta ikustea..." "Ozeanoak oraingoan ez du balio izan gure karitaterako, eta gure hondartzek, emigrazio zalantzagarrien abegikor, ez dute lehorreratzerik izan zoritxarreko Euskal Herriko haur alderraien oinentzat. Amerikako euskaldun eta erdi euskaldunok onartu egin dugu gure odoleko izaki horien abentura, eta irakurri egin ditugu, bihotza erdiratu gabe, zenbait herrialdek iheslarien edo umezurtzen ontziak hartzeko egiten zuten estropezuaren kontakizun lazgarriak". Honela dio: "Mesedez, ez iezaiezue euskal umeei kendu hurrengo edizioak, Desolación eta Ternura eskubideak pirateatu dizkidate eta. ..".