Mendikateak

EUSKAL PIRINIOAK

Ebroko arroa eta Akitaniako eta Kantauriko lautadak bereizten dituen Mendebaldeko Pirinioetako segmentuari deitzen zaio. Zuhaiztia-Bearn-Navarra eta Nafarroako (Behekoa eta Goikoa), Laburdiko, Gipuzkoako eta Bizkaiko mendi ertainak hartzen ditu. Haren tarte istikoa 170 km-tik gorakoa da. Hiru Erregeen Mahaitik edo Iror Errege Maiatik Larrun-Aiako Harrietaraino, Aldudes, Kintoko Errege, Bost Hiribilduetatik pasatuta. Zeharka, 80 km-tik 90 km-ra bitarteko zabalerara iristen da, eta gailurrik garrantzitsuenak Mahaia (2.434 m), Nafarroa, Aragoi eta Bearn, Las (2.044), Lakartxela (1986) eta Lakora (1.877) dira, Larra mendigunearen barruan, San Martin konplexuak bere lurpeko eremuan zulatuta, v. LARRA, ORI (2.017). Itsasorantz egin ahala, erliebeek behera egiten dute, eta, hala, mendi altu izateari uzten diote eta Euskal Arkua (Rat eta Feuillé) marrazten dute. Euskal Arkua Laburdiko, Aldudes-Kintoko mendigune paleozoikoek, Bortzeek edo Bost Hiribilduk eta Larrun-Aiak osatzen dute ekialdeko gorputz-adarra, estaldura mesozoikoarekin. Mendebaldeko gorputz-adarra substratu paleozoikoari egokitutako egitura tolestuko elementu mesozoiko eta tertziarioez osatuta dago. Alde horretan, Euskal Arkuak bat egiten du Tolosatik (Guip.) hedatzen den mendi-multzoarekin. Leongo Golkoraino (Kantabriar mendikatea), autore batzuentzat Santanderreraino iristen den kate pirenaikoa luzatuz, eta beste batzuentzat, Urbas-Aral-Andia mendigunean amaitzen da, Oria ibaiaren iturburuan.