Monarkia eta noblezia

Fernando VII.a

Fernando VII.aren lehen aldi absolutistak ohartarazten gaitu euskal herritarren gehiengoak, sutsuki foruzaleak, erregimen absolutua berrezartzetik espero dezakeenaz. 1808ko Baionako Batzarrek (euskal auziaren trataera berezia lehen Gorteetan) eta Ebro eta Bidasoa aldeko Napoleonen sezesio proiektuak eskaintzen zuten aukera galduta, 1812ko Konstituzioa aldarrikatzeak ekarri zuen berdinketaren ondoren, foruen zoria monarkaren botere absolutuaren nahimen asketik zintzilik dago. Fernando VII.ak Kataluniako muga zeharkatu zuen 1814ko martxoaren 22an. Maiatzaren 4an Gorteak desegin zituen, legez ezarritako guztia baliogabetzat jo zuen eta parlamentariak espetxera bidali zituen. Hainbat R.O. uda honetan zehar, hiru probintzietako eta nafar erresumako foruak eta legeak berrezartzen dituzte, bata bestearen atzetik, konstituzionalismotik eratorritako konkista demokratikoak erortzen diren bitartean, bereziki prentsa-askatasuna (1815eko martxoaren 30a). 1815eko amaieran (azaroaren 6an), Errege Ogasunaren Abusuen Erreformarako Batzordea sortu zen euskal probintzietan. Horren bidez, arlo horretako ministroek kolonien galerak eta gerraren hondamendiek eragindako porrota konpondu nahi dute. Neurri horren ondoren, R.O. Euskal Herriko merkataritza kontrolatu eta fiskalizatzekoak, R.O. 1876ra arteko etorkizuneko erregimen konstituzional guztiek baino kontraesan gehiago pilatuko dituzte epe laburrean.