On Garcia gotzainaren bidaia Afrikara. Gasteizko errendizioa (1200). Gasteizko egoera jasanezina egiten zen gosearen ondorioz. Erresuma, bururik gabea, babesgabetasun egoeran zegoen bi mugek erasotua. Horrela, Iruñeko gotzain On Garciak esku hartzea erabaki zuen, arriskuz beteriko eginkizun zail bat bere gain hartuz. Eta estatuaren egia irudikatu ondoren, erregeagandik lortu zuen Gasteiz Gaztelako erregeari entregatzea. Behin Gasteiz erorita, Gipuzkoa eta Durangaldearen errendizioa azkarra eta ia erresistentziarik gabekoa izan zen. Horrela erori ziren Donostia, Hondarribia, Feloaga (Oiartzun bailaran), Zaitegi, Arluzea, Aizorrotz, Gasteiz Zaharra, Marañon, Ausa eta Ataun. Erori gabe eutsi zioten Trebiñok eta Portellak, eta hauek, behin bakea eginda, Inzura eta Mirandak trukatu zituzten, hurrenez hurren.