Historiaurreko kultura paleolitikoa da, Europako mendebaldekoa. Solutre aldiko kulturak ezaugarri oso bereziak ditu Goi Paleolitoan, ia etena suposatzen baitu Aurignac-Perigord aldien eta Madeleine aldiaren artean. Bi ezaugarri nabarmendu dira bereziki Solutre aldian Ph. E. L. Smith-en arabera (1966: 370): kultura horren hedapen espazial mugatua (bakarrik Iberiar Penintsulan eta Frantzian eta, hauetan, oso lurralde zehatzetara), eta kontserbadurismo nabarmena, ia aldaketarik gabe hiru mila urtez irauten duen tresnerian ikusia (bere berezko fosiletako baten ustezko bilakaera izan ezik: pieza okarak eta moldatze lauko puntak). Gaur egun, ezinezkoa da forma instrumental horien jatorriaren enigma ebaztea iradokitako foku batzuetatik abiatuta (Ipar Afrikako Ateriar kultura, Ekialdeko Europako Szeletar kultura...). Nolanahi ere, Europako hego-mendebaldean, Solutre aldia bat-batean sortu zen, itxuraz, silexaren berezko lanarekin, xaflak erabat estaltzen dituen ukitze lau edo ezkatatuen ondorioz (alde bakarra hasieran, biak gero), o-ertz askotariko «punta» gisa (“ereinotz oa”, “sahats oa”, ahur oina, alboko hozka,…). Historiaurrelarien artean kezka handia sortu du tresna mota horien izaera iragankor erlatiboak: Teknologiaren Historia Orokorrean agertzen dira, baina ezin izan dituzte beren aurrekari formal eta teknikoak zehaztu, eta desagertu egiten dira Solutre aldiaren amaieran, gainerako garai paleolitikoetan arrastorik utzi gabe.
Solutre aldiaren hasiera klimaren aldi hotz eta lehorrarekin batera (Würm III.aren amaiera eta Würm III/IV.aren hasiera garaiak) gertatzean, badirudi Europako hego-mendebaldeko kultura horren errotzea eta ondorengo garapena eremu nahiko murriztuetan kontzentratzen dela: Dordoina erdigunetik Kantauri itsaso Ertzeraino eta Levanteraino, Pirinioetan bere agerpena oso eskasa delarik. Baina badirudi Europako historiaurrelarien iritzi tradizional hori zuzendu egin beharko dela, Iberiar penintsulako Solutre aldiko aztarnategietan berriki lortutako data eta kontrol estratigrafikoak kontuan hartuta. Arlette Leroi-Gourhanen arabera, zenbait gorabehera klimatiko gertatu ziren Solutre aldian hego-mendebaldean. Oro har, aldi lehorra izan zen, baina hezetasun-aldiek eteten zuten. Europako hego-mendebaldean estepako paisaiak arruntak izanik ere, basoak ere ikus daitezke: arteak, intxaurrondoak, urkiak, baita pagoak ere. Smithen planteamenduaren arabera, Frantziako hegoaldeko eta Kantauriko itsasertzeko Solutre aldia delakoa, benetan, «erdiko fasea» deritzon estadioan hedatu zen (K. a. 17.000 ingurutik 16.000 urtera): «inkubazio-aldi» baten ondoren dator («aitzin-Solutre aldia» eta Behe-Solutre aldia: K.a. 19.000tik K. o. 18.000ra arte eta K. o. 17.000 amaiera arte). Litekeena da Solutre aldiko kulturak Kantauriko itsasertzean irautea Dordoinan-Charenten, berriz, Madeleine aldia hasi zen bitartean. Beraz, F Jordá-ren tesiaren arabera, ia guztiek onartua, Iberiar Penintsulako iparraldeko zerrendan, Azken Solutre aldia Behe Madeleine aldiak (edo IIIak) ordezkatu zuen (estratigrafian zuzenean gainjarriz). Nolanahi ere, oso deigarria da Azken Solutre aldiko eta Madeleine aldiko metaketen arteko antzekotasun handia, bai tipologia litikoan (Solutre aldiko ohiko plano ukituko elementuak izan ezik, noski), bai hezur-ostilamenduan edo arte higigarrian: orain dela gutxi, L. G Straus-en tesiak (1983) xehetasun osoz birbalorizatutako argudioen arabera.
--
Jatorrizko testua: Ignacio Barandiaran Maestu
Itzulpena: ELIA itzultzaile automatikoa
Itzulpenaren berrikusketa: Joseba Rodriguez Zuazua