Principales sufijos vascos.
Principales sufijos vascos que sirven para formar nombres, adjetivos, adverbios y verbos.
Principales sufijos vascos que sirven para formar nombres, adjetivos, adverbios y verbos.
| Nombres | ||
| Agentes | ||
| -ari -dar¡ -lari -tari -kari -ketari -er -ero -gin -kin -turi -duru -dun -tun -le -gile -tzale -tzaile -taile -liar -tiar | pilota, pelota aintzin, delante haintzur, azada mandatu, mengaje kobla, copla esne, leche kozina, cocina politika, política zur, madera ikatz, carbón itsaso, mar zor,deuda eros, comprar jos,coser ekar, portar an, trabajo irakur, leer adi, entender nahas, mezclado ikus, ver bazkari, comer | pelotari, jugador de pelota aintzindari, jefe haintzurlari, cavador mandatari, mensajero koblakari, improvisador de coplas esneketari, lechero koziner cocinero politikero, politico (peyorativo) zurgin, carpintero ikazkin, carbonero asarturi, marinero zorduru, deudor erosdun, comprador jostun, costurera ekarle, portador langile, trabajador irakurtzale, lector aditzaile, entendedor nahastaile, embrollo ikusliar, visitador bazkaltiar, comensual |
| Acción | ||
| -ada -keta -kunde -kuntza -men -mendu -pen -zarre -sarre -te -tza -tze -tate | makilaka, al bastón xuri, blanco egin, hacer haz, criar heda, propagar pentsu, pensamiento eros, comprar bat, uno has, comenzar sinets, creer lagun, compañero handi, grande egin, hacer | makilakada, a bastonazos xuriketa, blanqueamiento eginkunde, acción hazkuntza, crianza hedamen, propagación pentsamendu, reflexión erospen, compra batzarre, reunión hatsarre, estreno sineste, creencia laguntza, ayuda handitze, crecimiento egitate, procedimiento |
| Objeto | ||
| -are -ari -k¡ -gi -bide -pide | jo, sonar jan, comer xerri, cerdo odol, sangre kantu, canto elhe, palabra | joare, son janari, alimento xerriki, carne de cerdo odolgi, morcilla kantubide, tema de canción elhapide, tema de conversación |
| Medio | ||
| -ailu -gailu -kailu -tailu -k¡ -bide -pide | zerratu, cerrar sendo, sano on, bueno bizi, vivo estar, cubrir aurkhi, encontrar itzur, escapar | zerrailu, cerraja sandagailu, remedio onkailu, condimento bizitailu, medio de vida estalki, tapa aurkhibide, repertorio itzurpide, escapatoria |
| Resultado | ||
| -men -mendu -pen -tzapen -ura -dura -tura -kura | aho, boca itsu, ciego ¡hardets, contestar orhoit, recordar fresko, fresco erre, quemar jos, coser jaiuntz, vertir | ahamen, bocado itsumendu, ceguera ihardespen, contestación orhoitzapen, recuerdo freskura, frescura erredura, quemadura jostura, costura jaunzkura, vestidura |
| Estado | ||
| -go -asun -tasun -ezia -tzia -tza -eria -keria | aphez, sacerdote oso, sano handi, grande on, bueno zuhur, prudente hargin, cantero agor, seco gaixto, malo | aphezgo, sacerdotado osasun, salud handitasun, grandeza onezia, bondad zuhurtzia, prudencia hargintza, cantería agoreria, sequedad (peyorativo) gaixtakeria, maldad (peyorat.) |
| Lugar | ||
| -egi -hegi -degi -tegi -une -gune -gia -pe | bele, cuervo ur, agua hargin, albañil aphez, sacerdote larre, pasto bihur, torcido sor, nacer itzal, sombra | belegi, lugar de cuervos urhegi, orilla del agua hargindegi, taller de albañilería apheztegi, presbiterio larrune, pastizal bihurgune, recodo, vuelta sorgia, lugar de nacimiento itzalpe, sombría |
| Origen | ||
| -ar -dar -tar -es -ano -ada -kada -tara -aga -eta -keta -te -tze -eria -di -do¡ -toi | Lasa, Lasse Lekuin-e, Bonloc Ustaritz-e, Ustaritz Baiona, Bayonne Belsika, Belgique besarka, brazo esku, mano ahur, hueco de la mano lizar, fresno ezpel, boj gizon, hombre gose, hambre jende, gente burdin, hierro larre, pasto ihi, junco haritz, roble | Lasar, natural de Lasa Lekuindar, natural de Bonloc Uztariztar, natural de Ustaritz Baiones, natural de Bayona Belsikano, belga besarkada, brazada eskukada,puño ahurtara, puñado (contenido) lizarraga, fresnedo ezpeleta, bojical gizonketa, cantidad de hombres gosete, hambruna jendetze, gentío burdineria, chatarra larredi, pastizal ihidoi, juncal hariztoi, robledal |
| Tiempo | ||
| -aro -zaro -giro -te -tiri | gazte, Joven haur, niño belhar, hierba uri, lluvia goiz, temprano | gaztaro, juventud haurzaro, niñez belhargiro, estación de yerba urite, temporada de lluvias goiztiri, la madrugada |
| Compañía | ||
| -ide -bide -kide | haur, niño haur, niño lan, trabajo | haurride, hermano haurbide, hermano lankide, colaborador |
| Manera | ||
| -era -kera | ibil, marchar hitz, palabra | ibilera, marcha hizkera, lengua, locución |
| Femenino | ||
| -sa -ña | laborar¡, labrador asto, asno | laborarisa, labradora astaña, asna |
| Diminutivo | ||
| -ail -aire -kara -anda -sko -ko -txa -tila -skila -ño -ñi -xo -tto -ista -kunde -xe -tsu | gorri, rojo gorri, rojo urdin, azul oilo, pollo oilo, pollo ohe, cama neska, muchacha neska, muchacha jaun, señor haur, niño ama, madre ama, madre gizon, hombre pila, montón nahi, querer berant, tarde nor, ¿quién? | gorrail, rojizo gorraire, rojizo urdinkara, azulado oilanda, polla cebada ilasko, pollito hako,cuna eskatxa, muchachita eskatila, jovencita aunskila, señorito aurño, niñito, criatura mañi, madrecita (abuela) maxo, madrecita (abuela) gizontto, hombrecito pilista, montoncito nahikunde, veleidad berantxe, tardecito nortsu, ¿quién poco más o menos? |
| Arbol | ||
| -tze -orido | sagar, manzana piko, higo | sagartze, manzano pikondo, higuera |
| Enfermedad | ||
| -eri | ur, agua | uheri, hidropesia |
| Privación | ||
| -gabe -bage | atse, placer lotsa, vergüenza | atsegabe, desagrado lotsabage, sinvergüenza |
| Parentesco | ||
| -aba -so -bitxi | has, comenzar aita, padre seme, hijo | asaba, antepasado aitaso, abuelo semebitxi, ahijado |
| Falsedad | ||
| -izun -aizun | ama, madre jainko, Dios | amaizun, madrastra jainkoaizun, ídolo |
| Adjetivos | ||
| Abundancia | ||
| -tsu -zu -dun -ats | harri, piedra muku, moco sos, sos abere, animal | harritsu, pedregoso ukuzu, mocoso osdun, rico (en dinero) aberats, rico (en ganado) |
| Privación | ||
| -gabe -kabe | ahalge, pudor doha, ventura | halkegabe, impúdico dohakabe, desgraciado |
| Tendencia | ||
| -bera -pera -gale -ile -gura -ti -o¡ -koi -ko -kari -ketari -kor -or -tiar -os -us -kin | min, dolor izi, espanto atse, placer pixa, orina irri, risa gezur, mentira bizkar, espalda arno, vino gasna, queso andre, mujer (señora) sos, sos ahantz, olvidar lotsa, miedo eliza, iglesia amore, amor handi, grande haur, niño | minbera, sensible izipera, temeroso atsegale, voluptuoso pixile, quién tiene ganas de orinar irrigura, quién tiene ganas de reír gezurti, mentiroso bizkarroi, parásito arnokoi, dado al vino gasnako, aficionado al queso andrekari, mujeriego sosketari, que busca el dinero ahanzkor, olvidadizo lotsor, temeroso eliztiar, aficionado a la iglesia amoros, amoroso handius, amigo de grandezas haurkin, amante de los niños |
| Destino | ||
| -gai -kai | aphez, sacerdote haz, alimentar | aphezgai, seminarista hazkai, alimenticio |
| Aptitud | ||
| -garri -kizun -kiden -kidin | maite, querido urrikari, piedad egin, hacer ikus, ver | maitagarri, amable urrikalkizun, digno de piedad eginkiden, que debe ser hecho ikuskidin, para ver |
| Orden | ||
| -garren | lau, cuatro | laugarren, cuarto |
