Lexique

DERIVACION

Principales sufijos vascos.
Principales sufijos vascos que sirven para formar nombres, adjetivos, adverbios y verbos.

Nombres
Agentes
-ari
-dar¡
-lari
-tari
-kari
-ketari
-er
-ero
-gin
-kin
-turi
-duru
-dun
-tun
-le
-gile
-tzale
-tzaile
-taile
-liar
-tiar
pilota, pelota
aintzin, delante
haintzur, azada
mandatu, mengaje
kobla, copla
esne, leche
kozina, cocina
politika, política
zur, madera
ikatz, carbón
itsaso, mar
zor,deuda
eros, comprar
jos,coser
ekar, portar
an, trabajo
irakur, leer
adi, entender
nahas, mezclado
ikus, ver
bazkari, comer
pelotari, jugador de pelota
aintzindari, jefe
haintzurlari, cavador
mandatari, mensajero
koblakari, improvisador de coplas
esneketari, lechero
koziner cocinero
politikero, politico (peyorativo)
zurgin, carpintero
ikazkin, carbonero
asarturi, marinero
zorduru, deudor
erosdun, comprador
jostun, costurera
ekarle, portador
langile, trabajador
irakurtzale, lector
aditzaile, entendedor
nahastaile, embrollo
ikusliar, visitador
bazkaltiar, comensual
Acción
-ada
-keta
-kunde
-kuntza
-men
-mendu
-pen
-zarre
-sarre
-te
-tza
-tze
-tate
makilaka, al bastón
xuri, blanco
egin, hacer
haz, criar
heda, propagar
pentsu, pensamiento
eros, comprar
bat, uno
has, comenzar
sinets, creer
lagun, compañero
handi, grande
egin, hacer
makilakada, a bastonazos
xuriketa, blanqueamiento
eginkunde, acción
hazkuntza, crianza
hedamen, propagación
pentsamendu, reflexión
erospen, compra
batzarre, reunión
hatsarre, estreno
sineste, creencia
laguntza, ayuda
handitze, crecimiento
egitate, procedimiento
Objeto
-are
-ari
-k¡
-gi
-bide
-pide
jo, sonar
jan, comer
xerri, cerdo
odol, sangre
kantu, canto
elhe, palabra
joare, son
janari, alimento
xerriki, carne de cerdo
odolgi, morcilla
kantubide, tema de canción
elhapide, tema de conversación
Medio
-ailu
-gailu
-kailu
-tailu
-k¡
-bide
-pide
zerratu, cerrar
sendo, sano
on, bueno
bizi, vivo
estar, cubrir
aurkhi, encontrar
itzur, escapar
zerrailu, cerraja
sandagailu, remedio
onkailu, condimento
bizitailu, medio de vida
estalki, tapa
aurkhibide, repertorio
itzurpide, escapatoria
Resultado
-men
-mendu
-pen
-tzapen
-ura
-dura
-tura
-kura
aho, boca
itsu, ciego
¡hardets, contestar
orhoit, recordar
fresko, fresco
erre, quemar
jos, coser
jaiuntz, vertir
ahamen, bocado
itsumendu, ceguera
ihardespen, contestación
orhoitzapen, recuerdo
freskura, frescura
erredura, quemadura
jostura, costura
jaunzkura, vestidura
Estado
-go
-asun
-tasun
-ezia
-tzia
-tza
-eria
-keria
aphez, sacerdote
oso, sano
handi, grande
on, bueno
zuhur, prudente
hargin, cantero
agor, seco
gaixto, malo
aphezgo, sacerdotado
osasun, salud
handitasun, grandeza
onezia, bondad
zuhurtzia, prudencia
hargintza, cantería
agoreria, sequedad (peyorativo)
gaixtakeria, maldad (peyorat.)
Lugar
-egi
-hegi
-degi
-tegi
-une
-gune
-gia
-pe
bele, cuervo
ur, agua
hargin, albañil
aphez, sacerdote
larre, pasto
bihur, torcido
sor, nacer
itzal, sombra
belegi, lugar de cuervos
urhegi, orilla del agua
hargindegi, taller de albañilería
apheztegi, presbiterio
larrune, pastizal
bihurgune, recodo, vuelta
sorgia, lugar de nacimiento
itzalpe, sombría
     
Origen
-ar
-dar
-tar
-es
-ano
-ada
-kada
-tara
-aga
-eta
-keta
-te
-tze
-eria
-di
-do¡
-toi
Lasa, Lasse
Lekuin-e, Bonloc
Ustaritz-e, Ustaritz
Baiona, Bayonne
Belsika, Belgique
besarka, brazo
esku, mano
ahur, hueco de la mano
lizar, fresno
ezpel, boj
gizon, hombre
gose, hambre
jende, gente
burdin, hierro
larre, pasto
ihi, junco
haritz, roble
Lasar, natural de Lasa
Lekuindar, natural de Bonloc
Uztariztar, natural de Ustaritz
Baiones, natural de Bayona
Belsikano, belga
besarkada, brazada
eskukada,puño
ahurtara, puñado (contenido)
lizarraga, fresnedo
ezpeleta, bojical
gizonketa, cantidad de hombres
gosete, hambruna
jendetze, gentío
burdineria, chatarra
larredi, pastizal
ihidoi, juncal
hariztoi, robledal
Tiempo
-aro
-zaro
-giro
-te
-tiri
gazte, Joven
haur, niño
belhar, hierba
uri, lluvia
goiz, temprano
gaztaro, juventud
haurzaro, niñez
belhargiro, estación de yerba
urite, temporada de lluvias
goiztiri, la madrugada
Compañía
-ide
-bide
-kide
haur, niño
haur, niño
lan, trabajo
haurride, hermano
haurbide, hermano
lankide, colaborador
Manera
-era
-kera
ibil, marchar
hitz, palabra
ibilera, marcha
hizkera, lengua, locución
Femenino
-sa
-ña
laborar¡, labrador
asto, asno
laborarisa, labradora
astaña, asna
Diminutivo
-ail
-aire
-kara
-anda
-sko
-ko
-txa
-tila
-skila
-ño
-ñi
-xo
-tto
-ista
-kunde
-xe
-tsu
gorri, rojo
gorri, rojo
urdin, azul
oilo, pollo
oilo, pollo
ohe, cama
neska, muchacha
neska, muchacha
jaun, señor
haur, niño
ama, madre
ama, madre
gizon, hombre
pila, montón
nahi, querer
berant, tarde
nor, ¿quién?
gorrail, rojizo
gorraire, rojizo
urdinkara, azulado
oilanda, polla cebada
ilasko, pollito
hako,cuna
eskatxa, muchachita
eskatila, jovencita
aunskila, señorito
aurño, niñito, criatura
mañi, madrecita (abuela)
maxo, madrecita (abuela)
gizontto, hombrecito
pilista, montoncito
nahikunde, veleidad
berantxe, tardecito
nortsu, ¿quién poco más o
menos?
Arbol
-tze
-orido
sagar, manzana
piko, higo
sagartze, manzano
pikondo, higuera
Enfermedad
-eri ur, agua uheri, hidropesia
Privación
-gabe
-bage
atse, placer
lotsa, vergüenza
atsegabe, desagrado
lotsabage, sinvergüenza
Parentesco
-aba
-so
-bitxi
has, comenzar
aita, padre
seme, hijo
asaba, antepasado
aitaso, abuelo
semebitxi, ahijado
Falsedad
-izun
-aizun
ama, madre
jainko, Dios
amaizun, madrastra
jainkoaizun, ídolo

Adjetivos
Abundancia
-tsu
-zu
-dun
-ats
harri, piedra
muku, moco
sos, sos
abere, animal
harritsu, pedregoso
ukuzu, mocoso
osdun, rico (en dinero)
aberats, rico (en ganado)
Privación
-gabe
-kabe
ahalge, pudor
doha, ventura
halkegabe, impúdico
dohakabe, desgraciado
Tendencia
-bera
-pera
-gale
-ile
-gura
-ti
-o¡
-koi
-ko
-kari
-ketari
-kor
-or
-tiar
-os
-us
-kin
min, dolor
izi, espanto
atse, placer
pixa, orina
irri, risa
gezur, mentira
bizkar, espalda
arno, vino
gasna, queso
andre, mujer (señora)
sos, sos
ahantz, olvidar
lotsa, miedo
eliza, iglesia
amore, amor
handi, grande
haur, niño
minbera, sensible
izipera, temeroso
atsegale, voluptuoso
pixile, quién tiene ganas de orinar
irrigura, quién tiene ganas de reír
gezurti, mentiroso
bizkarroi, parásito
arnokoi, dado al vino
gasnako, aficionado al queso
andrekari, mujeriego
sosketari, que busca el dinero
ahanzkor, olvidadizo
lotsor, temeroso
eliztiar, aficionado a la iglesia
amoros, amoroso
handius, amigo de grandezas
haurkin, amante de los niños
Destino
-gai
-kai
aphez, sacerdote
haz, alimentar
aphezgai, seminarista
hazkai, alimenticio
Aptitud
-garri
-kizun
-kiden
-kidin
maite, querido
urrikari, piedad
egin, hacer
ikus, ver
maitagarri, amable
urrikalkizun, digno de piedad
eginkiden, que debe ser hecho
ikuskidin, para ver
Orden
-garren lau, cuatro laugarren, cuarto