Teknikariak

Aguirresarobe Zubia, Javier

Eibarren 1948ko martxoaren 10ean jaiotako argazki-zuzendari gipuzkoarra. Madrilgo Zine Eskola Ofizialean sartu eta 1972an lizentziatu zen.

Jose Luis Borauren Hay que matar a B. (1973) filmean kamera laguntzaile gisa hasi zen zazpigarren artean. Argazki-zuzendari lez bere lehen lana Eskolatik kanpo Anton Merikaetxebarriaren Rumores de furia (1973) film laburrean izan zen.

Hasieran zineko bere lana Fotografía profesional aldizkarian lanak egitearekin eta laborategi bateko merkataritza-zuzendaritzarekin txandakatzen zuen. 1977tik aurrera eta laurogeiko hamarkadaren lehen erdian zehar, sarritan garaiko euskal zinearekin lankide gisa dihardu, geroztik zinemagintza horretako argazki-zuzendari nagusi izatera iritsi arte. Euskal zinemagintza-industria sortzen laguntzeko asmoz Fernando Larruquert eta José Ángel Rebolledorekin batera, besteak beste, Lankor kooperatiba sortzen du. Fernando Larruquerten Euskal Herri-Musika (1979) asmo horren adierazpena zen.

Bitartean, Agirresarobek, harik eta laurogeigarren hamarkadako zinearekin bat eginez Imanol Uriberen La fuga de Segovia (1981), Imanol Uriberen La muerte de Mikel (1983), Jose Angel Rebolledoren Fuego eterno (1984), Javier Rebolloren Golfo de Vizcaya (1985) edo Montxo Armendarizen 27 horas (1986) bezalako filmetan lan egin zuen arte, euskal film labur batzuetan dihardu, Ikuska seriean eta Imanol Uriberen El proceso de Burgos (1979) lehen film luzean ere.

Bere argazki-zuzendari jardunean euskal zinemagileak errealitatea bere nahiera erabiliko du eta argiaren eta iluntasunaren arteko kontrastearen indar dramatiko guztia erauzteko gai da. Gerizpea eta argia banatzen dituen eremu zehaztugabe horretan da Agirresarobek bere lanari zentzua aurkitzen dion lekua. Agirresaroberen irudiarengana egindako hurbilpen txukunean En el umbral de la oscuridad;Javier Aguirresarobe izenburudun liburuaren egileek honela mintzo dira: "una inmersión continuada en los dominios transitivos del claroscuro" eta argazki-zuzendari hori "explorador infatigable de la penumbra y funambulista de la más estrecha profundidad de campo" gisa izendatzen dute. Egileek, Agirresaroberen talentuak erakarrita, euskal zinetik zein espainiarretik ere, geroago eta bere parte-hartze handiagoa eskatzen dute.

Laurogeita hamarreko hamarkadatik aurrera bere ospea gehituz baino ez doa eta Pilar Miro, Víctor Erice, Juanma Bajo Ulloa edo Julio Medem bezalako zuzendari interesgarriekin lanak kateatu egiten ditu, Imanol Uriberen eta Montxo Armendarizen egitasmoetan lanean jarraitzeaz gain. Honako izenburu hauek nabarmendu daitezke: Pilar Miroren Beltenebros (1991) -film horrekin argazkirik hoberenari Goya Saria lortu zuen-, Victor Ericeren El sol del membrillo (1992) (Ángel Luis Fernándezekin), Juanma Bajo Ulloaren La madre muerta (1993) - "El Mundo" Euskal Zineari sarien III edizioan Argazkirik Hoberena-, Imanol Uriberen Días contados (1994) - Bastia Zinemaldiko epaimahaiaren Sari Berezia Argazkirik Hoberenari -, Manuel Huergaren Antártida (1995)- Argazkirik Hoberenari 1996ko Goya Saria-, Julio Medemen Tierra (1995), Pilar Miróren (1995)El perro del hortelano, - Argazkirik Hoberenari 1997ko Goya Saria -, Imanol Uriberen Bwana (1996)- Donostiako Nazioarteko XLIV Zinemaldian Argazkirik Hoberenari Saria (1996)-, edo Montxo Armendárizen Secretos del corazón (1996), - "El Mundo" Euskal Zineari sarien VI edizioan Argazkirik Hoberenari Saria-.

Tom Cruisek ekoiztu eta Nicole Kidmanek interpretatutako Alejandro Amenabarren ekoizpen asmo handiko Los otros (2001) filmean Agirresarobek egindako lanean nortuko den nazioarteko ospea 2000. urtetik aurrera iritsiko zaio. Film luze horretan egindako bere lanak XVI. Edizioko Argazki-Zuzendaritzarik Hoberenari Goya Saria 2001 ekarri zion. Los otros filmean parte-hartzeaz geroztik bere lana euskal eta espainiar zinemagilerik hoberenekin eta nazioarteko zinemagintza ikuspegian ospe handia duten zuzendarien filmetan lankide izanez txandakatzen du. Horrela, honako lanok aipa ditzakegu: Pedro Almodóvarren Hable con ella (2002), David Truebaren Soldados de Salamina -bere ibilbidearen bostgarren Goya saria-, El puente de San Luis Rey (Mary McGuckianek zuzendutakoa eta Robert de Niro, Harvey Keitel, Gabriel Byrne edo F. Murray Abraham bezalako aktoreak izan zituen 2004ko filma), Alejandro Amenábarren Mar adentro (2004)-Goya seigarren Saria-, edo Montxo Armendárizen Obaba (2005) filma. 2004. urtean Argazki Nazio-Saria jaso zuen "en atención tanto a su probada maestría artística como a la calidad de sus recientes trabajos profesionales", epaimahaiak irakurritako aktaren arabera. 2006 eta 2008 bitartean Milos Forman, James Evory edo Woody Allen bezalako zinemagileek Agirresaroberen zerbitzuak eskatu zituzten, nazioarteko zinemagintzaren esparruan euskal zinemagile horren garrantzi handia erabat argi utziz.

Horrela, bere aparteko talentua agerian utzi du hainbat lanetan, esaterako: Milos Forman-en Goya's Ghost-Los fantasmas de Goya (2006), James Evory -ren The City of Your Final Destination (2007) edota Woody Allen-en Vicky Cristina Barcelona (2008). Agirresarobek John Hillcoat-en The Road (2009) filmean egindako lan esanguratsuagatik San Diegoko Zinema Kritikarien Elkartearen saria jaso zuen, Viggo Mortensen protagonista duen etorkizuneko epopeia apokaliptikoa. Kritikariek Eibarko zinemagilearen talentua eta sentikortasuna azpimarratu zuten hondamendi ezezagun baten ondorioz birrindutako lurraldeetan ageri den samina islatzerakoan. Euskal argazki zuzendariak Hollywood-en duen ospe ona argi eta garbi erakusten digun beste datua Twilight banpiro istorioetan esku hartzen hasi dela litzateke. Horrela, Chris Weitz-ren The Twilight Saga: New Moon (2009) proiektuaren bigarren zati horren argazkiaz arduratuko da. Pelikula horrek izan zuen arrakastaz jabetzeko esan dezagun New Moon filma Estatu Batuetan estrainaldi egunean arrakasta handiena izan duen filma bilakatu dela. Zinema aretoen aurrean bildu ziren 26 miloi ikuslek The Dark Night (2008) lortutako marka gainditu zuten, ordura arte errekorra zuen filma alegia. Agirresarobe jarraian David Slade-ren The Twilight Saga: Eclipse (2010) hirugarren zatiaren filmaketari ekin zion.

2011. urtean argazki zuzendaritzan Chris Weitz-en A better life-Una vida mejor filmean parte hartu zuen. Urte berean ere Craig Gillespie-ren Fright Night-Noche de miedo filmean zinematografi lanak burutu zituen.

Nicholas Stoller-en The five-Years Engagement-Eternamente comprometidos eta Javier Martín-Domínguez-en Leonora Carrington. El juego surrealista filmak dira 2012. urtean landutako filmak. Azken honetan Alejandro Alcocer-ekin batera lan egin du.

2013. urtean Jonathan Levine-en Warm Bodies-Memorias de un zombie adolescente eta Seth Gordon-en Identity Thief-Por la cara produkzioetan aritu da lanean.

Paco Torres-en Blue Guitar filma da lantzen ari den azken produkzioa. Azken hau, 2014. urtean ikusgarri egon dadin burubelarri lanean ari direlarik.



  • 1973-1980
    • Rumores de furia, Antón Merikaetxebarria (1973, Oldarren Zurrumurruak izenburuz 1983an berrargitaratua), film dokumental laburra
    • Hay que matar a B., José Luis Borau (1973, kamera laguntzailea)
    • Lola, Paz y yo, Miguel Angel Díez (1974), film laburra
    • En un París imaginario, Fernando Colomo (1975), film laburra
    • Una pareja como las demás, Miguel Angel Díez (1976), film laburra
    • Pomporrutas imperiales, Fernando Colomo (1976), film laburra
    • Ir por Lana, Miguel Angel Díez (1976), film laburra
    • Ez: centrales nucleares, Imanol Uribe (1976), film dokumental laburra
    • Message to Margarita (Margaritari Mezua), José María Zabala (1977), film laburra
    • Irrintzi, Mirentxu Loyarte (1978), film laburra
    • ¿Qué hace una chica como tu en un sitio como éste?, Fernando Colomo (1978)
    • La industria de máquina herramienta, José Angel Rebolledo (1978, ekoizpena)
    • Erreferenduma, Antxon Eceiza (1979), film laburra
    • Herrigintza, Antxon Eceiza (1979), film laburra
    • Ikuska 1, José Luis Egea (1979), film dokumental laburra
    • Ikuska 2, Pedro Olea (1979), film dokumental laburra
    • Ikuska 3, Antón Merikaetxeberria (1979), film dokumental laburra
    • Ikuska 4, Xabier Elorriaga (1979), film dokumental laburra
    • Ikuska 5, Koldo Izagirre (1979), film dokumental laburra
    • Barregarriaren dantza (La danza de los graciosos), Montxo Armendáriz (1979), film dokumental laburra
    • El proceso de Burgos, Imanol Uribe (1979) dokumentala
    • Ikuska 6, Juan Bautista Berasategi (1979), film dokumental laburra
    • Ikuska 7, Askorena (1979), film dokumental laburra
    • Euskal Herri-Musika, Fernando Larruquert (1979, argazkia, ekoizpena eta gidoia), dokumentala
    • Ikuska 8, Koldo Larrañaga (1980), film dokumental laburra
    • Ikuska 9, José Julián Baquedano (1980), film dokumental laburra
    • Ikusmena (Paisaje), Montxo Armendáriz (1980), film laburra
    • Euskera y remo (Euskara eta arrauna), Antxon Eceiza (1980), film dokumental laburra
    • Euskera y fútbol (Euskara eta futbola), Antxon Eceiza eta Koldo Izagirre (1980), film dokumental laburra
    • Euskera y monte (Euskara eta mendia), Antxon Eceiza (1980), film dokumental laburra
    • Sabino Arana, Pedro de la Sota (1980)
  • 1981-1990
    • Ikuska 10, Iñaki Eizmendi (1981), film dokumental laburra
    • Ikuska 11, Montxo Armendáriz (1981), film dokumental laburra
    • Ikuska 12, Mirentxu Loyarte (1981), film dokumental laburra
    • La fuga de Segovia, Imanol Uribe (1981)
    • Ikuska 13, Imanol Uribe (1982), film dokumental laburra
    • Ikuska 14, Antxon Eceiza (1982), film dokumental laburra
    • Ikuska 15, Juan Manuel Gutiérrez (1982), film dokumental laburra
    • Oinkadak demboran II (Pasos en el tiempo II), Iñigo Silva (1982), film dokumental laburra
    • Chillida: retrato en casa, José Julián Baquedano (1983), film dokumental laburra
    • Ikuska 16, Antxon Eceiza (1983), film dokumental laburra
    • Ikuska 17, Pedro de la Sota (1983); film dokumental laburra
    • Guipúzcoa-Donostia: costa guipuzcoana, Imanol Uribe (1983), film dokumental laburra
    • La muerte de Mikel, Imanol Uribe (1983, argazkia eta ekoizpena)
    • Que nos quiten lo bailao, Carles Mira (1983)
    • Mundura jaio (Venir al mundo), Koldo Izagirre (1983), film dokumental laburra
    • Ikuska 20, Antxon Eceiza (1984), film dokumental laburra
    • Los pescadores vascos de El Labrador, T. Cadieux eta F. Cadieux (1984), dokumentala
    • Kubo batentzako maskarak (Disfraces para un cubo), Gerardo Armesto (1984), film esperimental laburra
    • El jardín secreto, Carlos Suárez (1984)
    • El pico II, Eloy de la Iglesia (1984)
    • Fuego eterno, José Ángel Rebolledo (1984)
    • Golfo de Vizcaya, Javier Rebollo (1985)
    • Manon, Román Chalbaud (1985)
    • Bihotzez (De corazón), Pedro Olea (1985), film dokumental laburra
    • Donde termina el corazón, Carlos Sola (1986); film laburra
    • Engira, Carlos Sola (1986), film laburra
    • Adiós pequeña, Imanol Uribe (1986, 2ª unidad de cámara)
    • 27 horas, Montxo Armendáriz (1986)
    • Remando al viento, Gonzalo Suárez (1987, kamera 2. unitatea)
    • El sueño de Tánger, Ricardo Franco (1987)
    • Laura: del cielo llegó la noche, Gonzalo Herralde (1987)
    • El bosque animado, José Luis Cuerda (1987)
    • La oveja negra, Román Chalbaud (1987)
    • La forja de un rebelde, Mario Camus (1989), T.V.E. seriea, 1 eta 2 atalburuak
    • La luna negra, Imanol Uribe (1989) Sabbath europar seriekoak
    • Andar Bengala, Manuel G. Rojas (1990), film ertaina
  • 1991-2000
    • Sugerencias, Eusebio Pastrana (1991), film laburra
    • Beltenebros, Pilar Miró (1991)
    • El sol del membrillo, Víctor Erice (1991) dokumentala
    • Marathón, Carlos Saura (1993)
    • La madre muerta, Juanma Bajo Ulloa (1993)
    • ¡Dispara!, Carlos Saura (1993)
    • Una chica entre un millón, Alvaro Sáenz de Heredia (1993)
    • Aquel ritmillo, Javier Fesser (1994), film laburra
    • O fio do horizonte (La línea del horizonte), Fernando Lopes (1994)
    • Días contados, Imanol Uribe (1994)
    • Antártida, Manuel Huerga (1995)
    • Fiesta, Pierre Boutron (1995)
    • Mujeres (a flor de piel), Patrick Alessandrin eta Lisa Alessandrin (1995)
    • El autógrafo, Rubén Torrejón (1995), film laburra
    • Tierra, Julio Medem (1995)
    • Bwana, Imanol Uribe (1995)
    • El perro del hortelano, Pilar Miró (1995)
    • Tu nombre envenena mis sueños, Pilar Miró (1996)
    • Agurra, Iñaki Elizalde (1996), film laburra
    • Secretos del corazón, Montxo Armendáriz (1997)
    • 99.9, Agustín Villalonga (1997)
    • El milagro de P. Tinto, Javier Fesser (1997)
    • Haika mutil (Mikel Laboa), Imanol Uribe (1997), film dokumental laburra
    • La fuente amarilla, Miguel Santesmanes (1998)
    • La niña de mis ojos, Fernando Trueba (1998)
    • Lorca, Iñaki Elizalde (1998), film laburra
    • Salsa, Joyce Buñuel (1999)
    • Obra maestra, David Trueba (2000)
  • 2001-2013
    • Los otros, Alejandro Amenábar (2001)
    • Hable con ella, Pedro Almodóvar (2002)
    • Jana Bokovaren Eric Clapton and friends (2002)
    • Gerardo Veraren Deseo (2002)
    • David Truebaren Soldados de Salamina (2003)
    • Patrick Alessandrinen Mauvais esprit (2003)
    • Alejandro Amenabarren Mar adentro (2004)
    • Mary McGuckianen The Brigde of San Louis Rey (2004)
    • Mariano Barrosoren Hormigas en la boca (2005)
    • Montxo Armendárizen Obaba (2005)
    • Milos Formanen Goya's Ghost-Los fantasmas de Goya (2006)
    • Imanol Uriberen La carta esférica (2006)
    • James Evoryren The City of Your Final Destination (2007)
    • Woody Allenen Vicky Cristina Barcelona (2008)
    • Roberto Sneider-en Arráncame la vida (2008)
    • John Hillcoat-en The Road (2009)
    • Chris Weitz-en The Twilight Saga: New Moon (2009)
    • David Slade-ren The Twilight Saga: Eclipse (2010)
    • Chris Weitz-en A better life-Una vida mejor (2011) (argazki zuzendaritza)
    • Craig Gillespie-ren Fright Night-Noche de miedo (2011)
    • Javier Martín-Domínguez-en Leonora Carrington. El juego surrealista (2012) (zinematografia Alejandro Alcocer-ekin batera)
    • Nicholas Stoller-en The five-Years Engagement-Eternamente comprometidos (2012)
    • Jonathan Levine-en Warm Bodies-Memorias de un zombie adolescente (2013)
    • Seth Gordon-en Identity Thief-Por la cara (2013)
    • Woody Allen-en Blue Jasmine (2013)
    • Paco Torres-en Blue Guitar (2014) (produkzioan)
  • Golfo de Vizcaya filmagatik Donostiako 1985eko Nazioarteko Zinemaldian Argazkilarien Elkartearen Argazkirik Hoberenari Saria.
  • 27 horas, filmeko Argazkirik Hoberenari (1986) Asialdirako Gida Saria.
  • Andar Bengala film ertainari bere Argazki Kalitateagatik Nueva Yorkeko Zinemaldiaren (1990) Saria.
  • Beltenebros filmarentzako Argazkirik Hoberenari Goya Saria (1991).
  • Días contados filmari Bastiako Zinemaldiaren (1994) Epaimahaiaren Argazkirik Hoberenari Sari Berezia.
  • Antártidari Argazakirik Hoberenaren Goya(1996) Saria.
  • Bwana filmari Donostiako Nazioarteko Zinemaldian (1996) Argazkirik Hoberenari emandako Saria.
  • El perro del hortelano filmagatik Argazkirik Hoberenari emandako Goya (1997) Saria.
  • 99.9. filmagatik Sitgesko Zinemaldiaren (1997) Argazkirik Hoberenari Saria
  • Málagako (2001) Zinemaldian Ricardo Franco Saria.
  • Los otros filmagatik Argazkirik Hoberenari Goya (2002) Saria.
  • David Truebaren Soldados de Salamina filmari Argazkirik Hoberenagatik Goya Saria(2004).
  • Zinemagintzako Nazio Saria
  • Alejandro Amenazarren Mar Adentrogatik Argazkirik Hoberenari Goya (2005) Saria.
  • San Diegoko Zinema Kritikarien Elkartearen Saria Argazki onenari John Hillcoat-en The Road (2009) filmagatik
  • LARRAÑAGA, Koldo; CALVO, Enrique: Lo vasco en el cine (Las personas), Donostia-San Sebastián, Euskadiko Filmategia-Filmoteca Vasca, 1999.
  • UNSAIN, José María: El cine y los vascos, Donostia-San Sebastián, Eusko Ikaskuntza, Euskadiko Filmategia-Filmoteca Vasca, 1985.
  • ANGULO, Jesús ; HEREDERO, Carlos F.; REBORDINOS, José Luis: En el umbral de la oscuridad. Javier
  • Aguirresarobe, Donostia-San Sebastián, Euskadiko Filmategia-Filmoteca Vasca, Vitoria-Gasteiz, Caja Vital Kutxa, 1995.
  • LLINÁS, Francisco: Directores de fotografía del cine español, Madril, Espainiako Filmategia, ICCA, Kultura Ministeritza, 1989.
  • HEREDERO, Carlos F.: El lenguaje de la luz. Entrevistas con directores de fotografía del cine español, Alcalá de Henares, Alcalá de Henaresko Zinemaldia, 1994, 621 orr.
  • ROLDÁN LARRETA, Carlos: Los vascos y el séptimo arte. Diccionario enciclopédico de cineastas vascos, Donostia-San Sebastián, Filmoteca Vasca-Euskadiko Filmategia, 2003, 351 orr.