Jaialdiak-Ekimenak

Eusko Ikaskuntzen Kongresua

Iruñeko, Baionako eta Gasteizko gotzainek eta lau euskal Aldundietako lehendakariek osatutako Patronatuko Batzordeak antolatuta, 1918ko irailaren 1etik 8ra bitartean, Oñatiko Unibertsitatean, Eusko Ikaskuntzen Lehen Kongresu bezala izendatutako eta Alfonso XIII-ak zabaldua izan zen ekitaldia ospatu zen. Eusko Ikaskuntzen Lehen Kongresua deitu izan zenaren xedea euskal kultura hedatu, ikertu eta Euskal Herrian ziren zientzia- eta gaurkotasun-arazo desberdinetarako irtenbideak azaldu eta euskal kultura-ernaberritzearen bateratzaile eta artezlari bezala iraun zezan eta kongresuaren lanari iraupena eman ziezaion euskal-lurra maite zuten guztien artean osatutako entitate baten eraketa sustatzeari buruzkoa izan zen.

Ikerketa-planak zazpi talde handi zituen: Abenda, Hizkuntza, Historia, Artea, Irakaskuntza eta Gizarte- eta Zientzia-Politikak. Abenda taldeko txostenak Enrique de Eguren, José Miguel de Barandiarán eta Telesforo de Aranzadiren mailako Unibertsitate desberdinetako Katedradunei agindu zizkieten, eta Antropologia, Antropometria, Prehistoria, Etnografia, Demografia, etab. bezalako gai interesgarriak jorratu zituzten. Hizkuntza-taldeko lanak Julio de Urquijo, Luis de Eleizalde, Resurrección María de Azkue eta A. Olabideri, besteak beste, agindu zitzaizkien eta Euskeraren berrezarpenerako Metodologiaz, Euskal Fonétikaz, Lexikologíaz etab. jardun zuten. Historiako idazlanak, Ángel de Apraiz, Carmelo de Echegaray, Arturo Campión, Jesús de Rotaeche, Juan Carlos de Guerra, etab.-i eskaini zitzaizkien, eta gaika, kultura unibertsalaren aurrean euskal herriaren zeregina, Erlijio-, Itsas-, Ohitura-, Ekandu-, Genealogia-, Heraldika-, Batzar Nagusiak, etab.-ei buruzkoak. Artearenak, Pedro Muguruza, Teodoro de Anasagasti, eta A. Donostiari, besteak beste, eta Euskal Herrian bere Historiari buruz, Euskal Eskultore eta Margolariez, Herri-musikaz, Hirigintzaz, Ordenantzez, Baserrialdeez, Industria-herriez, jardun zuten. Irakaskuntzazkoak, Leoncio de Urabayen, Eduardo Landeta etab.-i, agindu zizkioten, Unibertsitateari buruz eta Herri-Geografiari buruzko lanbide- eta lehen mailako-irakaskuntzarako gaiak jorratuz. Euskal Gizarte-Antolakuntzarekikoak A. Luis de Chalbaud, Pedro de Chalbaud, Ramón Olascoaga, Víctor de Artola, Juan de Eguileor, Octavio de Elorrieta eta José María Díaz Mendivili etab. besteak beste, agindu zitzaizkien, eta sendi-Antolaketaz, Merkataritza eta Industria handiaz, Errepideez, Trenbideez, Telefonoez, Itsas-Nabigazioaz, Nekazaritzaz, Abeltzaintza eta Mendi aberastasunaz, Mutualitateez, Euskal Langileaz, etab-z jardun zuten. Eta Eusko Ikaskuntzena, Esteban Bilbaori, Eusko Ikaskuntzaren Antolaketaz eta etorkizunerako Kongresuez. Lehen Kongresu honetako emaitzarik garrantzitsuena, eta aldi berean emaitza oparoen hazia, Eusko Ikaskuntza-Sociedad de Estudios Vascos-en sorrera izan zen, garai hartan Estatuburu zen Alfonso XIIIa Oñatiko hitzaldian hauxe adieraztera etorriz:

"veo con singular complacencia la creación de la Sociedad de Estudios Vascos, y quiero que el primer aplauso que reciba esta Sociedad naciente sea el mío, como deseo ser el primero que se inscriba entre sus fundadores, consagrados al estudio y fomento de todo cuanto pueda contribuir al adelanto y progreso del País; cultivad vuestra lengua, el milenario y venerable euskera, joya preciadísima del tesoro de la humanidad, que habéis recibido de vuestros padres y debéis legar, incólume a vuestros hijos; estudiad vuestra historia para que no degenere nunca, para emular con noble empeño las hazañas de vuestros antepasados; mejorad vuestros campos, acrecentad vuestras industrias, dilatad vuestro comercio, enriqueced el emporio de vuestros valiosos haberes en artes y ciencias, y tonificad cada vez más vuestro vigoroso carácter con las santas austeridades de la moral. Para tan nobles fines, pedid los auxilios al cielo cuando estéis postrados ante la bendita Patrona de Guipúzcoa, la Santísima Virgen de Aránzazu, y, en esa labor, contad siempre con mis simpatías más vivas, con mi decidido apoyo, con todo el entusiasmo de vuestro Rey, que os aplaude y felicita...".

BEL

Iruñean ospatu zen 1920ko uztailaren 18tik 23ra bitartean Irakaskuntza eta ekonomia-gizarte arazoez jardunaz. Irakaskuntza-gaiak txostengile oso ospetsuek jorratu (eta geroago eztabaidatuak) zituzten, besteak beste M. de Maeztu, Ricardo de Bastida (Eskola-Eraikuntzak eta bere eranskinak), Juan de Zaragüeta, Ramón de la Mar (Itsas-Ikasketak), Juan de Eguileor (Nekaritza-Ikasketak), Ramón de Urrutia (Industria-Ikasketak), José María González de Echávarri, etab. Gizarte-Ekonomia arazoak hurrengoetan taldekatuak izan ziren:

  1. Estatistika-gaietan, Luis de Olariaga, Miguel Gortari, Juan U. Migoya, José de Urizar eta José Orueta, etab.-en ardurapeko ponentzia izanez.
  2. Lurraren eta itsasoaren arazoak, Ramón de Belausteguigoitia (lurraren arazoak), Félix Amorena (Nafarroako Erriberako arazoak), Francisco de Basterrechea (Arrantza-arazoak), Juan Ignacio de Irujo (mendi-arazoak), Nicolás de Urgoitia (papergintza-arazoak), Ramón de Urrutia (meategi-arazoak), Vicente Lafitte (nekazal arazoak), etab.-en lanez bitartez bideratu ziren.
  3. Bizigela, Juan U. Migoya (hiri-lurzoruak), Pedro Guimón (langile-etxeak), etab.
  4. Aseguruak, José Posse (gizarte-aseguruak), José de Gainzarain (haur-mutualitateek), Jesús R. Villachic-en (zahartzaro-aseguruak) eta beste batzuk istripu, derrigorrezko langabezia, arrandegi, amatasun etab.-ei buruz egindako lanez.
  5. Kapitala eta Banka, Enrique de Ocharán (Banka-norabidea), Alejo Eleta (Herri-Banketxeak eta Aurrezki Kutxak) eta Valentín Santamaría (Kooperatibak).

BEL

Gernikan, 1922ko irailaren 10etik 17ra ospatu zen, Irakaskuntza eta Hizkuntzaren inguruko gaiak jorratuz. Ramón Menéndez Pidalek (euskeraren eragina espainiar hizkuntzan); Urtel-ek, Hamburgoko Unibertsitatetik (Eusko Ikaskuntzen iragana eta etorkizuna Alemanian); Uhlenbeck-ek, Leideneko Unibertsitatetik (Flexioa eta eransketa); Azkuek; Landetak; eta Lovainako Unibertsitateko Schaetzen-ek; Eguileorek; Urabayenek; Gáratek; Sacihandy-k, Ikastetxe Frantsesak; Lacumbek; Gabelek, Bayonako Lizeoak eta Ingalaterra eta Galesko Instrukzio Publikoko Ministerioko Davies-ek, eta Bonneko Unibertsitateko Meyer-Lübke-k ponentzia oso interesgarriak aurkeztu zituzten.

BEL

Gasteizen, 1926ko uztailaren 25etik abuztuaren 1era ospatu zen, Irakaskuntza profesionalaren eta Orientazioaren inguruko gaiak jorratuz. Juan de Zaragüeta (Profesio-zaletasuna), Antonio Simonena, Pedro Aranegui (Natura-Zientziak), Ignacio Gallastegui (Nekazal-Eskolak) eta Manuel Garaña (Kazetaritza) bezalako gaiak profesional eta irakasle ezberdinek aurkeztutako ponentzietan luze jorratu ziren.

BEL

Bergaran, 1930eko abuztuaren 8tik irailaren 8ra arte, Euskal Herri-Arteari buruzko ondorengo hitzaldien inguruan bildu zen: Euskal Herri-Artearen inguruko arazo nagusiez, Poznan-eko Unibertsitateko Eugeniusz Frankowski irakaslea arituz. Telesforo de Aranzadik nekazale-lanabesei buruz erakusketan azalpenak eman zituen eta Juan Allende Salazar Arte Ederretako kideak antzinako euskal janzkerari buruzkoak. Jose Miguel de Barandiaranek euskal herriaren egungo etnografiako landugabeko Arteari buruzko kasuez. M. Philippe Veyrinek, "Systématisation des motifs usites dans la decoration populaire basque". Joaquin de Irizarrek, euskal herri-arkitekturaz. Euskalerriko ohitura eta sineskeriatxo bat edo beste, R. M. de Azkue, apaizak. Euskal Herrian industria-arteek. Egur-, zeramika-, burdin-, eta oihal-arteei buruzko dekorazioaz Pedro M. de Artiñano, Madrilgo Industria-Ingeniarien Eskolako Katedradunak jardunaz. Bergarako antzinako gremioak : San Matiaskoa, Juan Irigoienek. Herri-Artea euskal bizitzan, Angel de Apraizek, Barcelonako Unibertsitateko katedradunak, jardunaz. Euskal Abestia, R.P. José Antonio Donostiaren eskutik. Euskal Herri-Olerkigintza, Manuel de Lekuonaren eskutik.

Geroztik, eta 1935. urtean, Eusko Ikaskuntzak Donostian eta Tuteran udako ikastaro batzuk antolatu zituen. Donostian, uztailaren 14tik aurrera ospatutakoek, Hizkuntzaz, Literaturaz, Historiaz eta Euskal Kirolaz jardun zuten eta bere irakasleak, beste batzuen artean, Angel Irigaray, José Miguel de Barandiarán, Bonifacio de Echegaray, José María Leizaola, Juan Gorostiaga, Telesforo Aranzadi, Angel de Apráiz eta Juan Zaragüeta izan ziren. Tuterakoak, irailaren 22tik aurrera ospatu zirenak, Herrian ziren nekazal arazoez jardun zuten, garai hartako José María Díaz de Mendívil, Daniel Nagore, Nicolás García de los Salmones, Juan Luis Frauca, Juan Cruz Lapazarán, Francisco Uranga, Miguel Troncoso eta Ignacio Gallastegui bezalako, beste teknikari eta ekonomista batzuez gain, ospetsuenak ziren injineru agronomoek parte hartuz.

Geroxeago, Bergaran, jai euzkaroekin bat etorriz, Euskal Nekazaritzaren Lehen Kongresua ospatzen da, orain hirurogeita hamar urte izan zituzten Larreei, Abelgorri-arrazei, Txerri-haziendari, Sindikatu, Kooperatiba, Nekazal-Makina, eta Abere- eta Landare-gaixo etab.ei buruz izandako artegatasunak orduan aurkeztutako ponentziak irakurrita egun ere gaurkotasun handia dutena erakustera etorriz.

BEL

1934ko irailaren 10ean hasi zen Bilboko Bigarren irakaskuntzako Institutuko Paraninfoan Natur Zientziei buruz ospatutako irekiera-ekitaldi batez. Behin derrigorrezko hitzaldiak izan ondoren, Ruiz de Azua Jaunak "Ojeada retrospectiva sobre la Botánica y los botánicos del País" gaiaz jardun zuen. Hurrengo hitzaldietan aritutakoak hauek izan ziren: Pontevedrako Biología-Misioko Buru zen Gallastegui jauna "Problemas de Genética en relación con las Ciencias Naturales" gaiaz; R.P. Luis María Unamuno "Enfermedades producidas por hongos sobre vegetales: sus formas de propagación y difusión" gaiaz; Aranzadi jauna "Hongos Comestibles y venenosos del País Vasco" gaiaz; Tomas Epalza jauna "Insectos perjudiciales al arbolado forestal" gaiaz; Emeilio Jorge jauna, sobre "El Origen de los minerales de hierro" gaiaz; Luis María de Eleizalde jauna, "La Influencia de las sustancias orgánicas sobre el desarrollo de los vegetales" gaiaz; eta Fernando de Buen, "Los estudios de Oceanografía y su trascendencia para la industria pesquera vasca" gaiaz. Txostengile batzuen komunikazio-ekitaldia izan zen. Ondorioak Eusko Ikaskuntzaren Aldizkarian kontsultatu daitezke 1934, 64. zkia. (20-24 orr.).

BEL

Eusko Ikaskuntzak, 1936ko irailaren 13rako igorritako deialdian ezarritakoaren arabera urte horretan Lizarran (Nafarroa) ospatu beharra izan zuen. Ez zen ospatu guda bitarte zelako. Hala ere, urte batzuk geroago Biarritzen (Lapurdi), 1948. urtean, irailaren 12tik 19ra ospatu zen. Kongresu honen burutakizuna, guda aurretik ospatutakoei jarraipena ematera zetorrena, Ikuskak eta Gernika Kultura-Hedapenerako Institutuak 1947an Saran (Lapurdi) ospatutako batzar baten Manuel de la Sota jaunak adierazitakoa izan zen. Nazioarteko Eusko Ikaskuntzen Elkartea Bayonan 1948ko otsailaren 2an eratua izanez, bururakizun hori bere egin zuen. Batzar eta hitzaldiak Biarritzgo Lycée-n, Baionako Musée Basque-n, eta Biarritzgo Musée de la Mer-en ospatu ziren. Parte hartzaileen artean Bosch-Gimpera, Bouda, Gavel, Lafón, Lambert, Meroc, Saint-Pierre, Tagriavini, Bausani eta beste aditu batzuk izan ziren. Aipatutako horiei euskaltzale eta hizlariak gehitu behar zaizkie. Komunikazio-kopurua 250etik gorakoa izan zen eta 15 batzarretan irakurri ziren. Lau hitzaldi, euskal abestiei buruzko lehiaketa bat, Ramuntxoren euskal antzezpena, dantza-jaialdia, euskal jokoak eta Eskualtzaleen Biltzarraren Batzarra zela eta Bigorryrako bidaia bat ospatu ziren. Manuel de Ynchausti jaunaren euskaldunen munduan zeharreko ekimenari buruzko planisferio handi bat erakusgai izan zen. Ondorioak Eusko Jakintza aldizkarian irakurri daitekez, 1948 (591-592 orr.).

BEL

Baionan ospatu zen 1954. urtean (uztaila-iraila). Hasiera-ekitaldia, Mathieu Monsinore Lehendakariak, Baionako Delay Alkateak eta Vilallonga Kondearen hitzaldiak eman zioten. Literatura-Atalean Pierre Laffitte eta Jesús María de Leizaola mintzatu ziren. Batzarraldietan zehar akademiko eta beste komunikatzaile jaun batzuen jakinarazpen kopuru handia irakurri zen. Euren artean Gorostiaga, Leizaola, Altube, Ibiñagabeitia, Mario A. Pei, Vicente de Amézaga, P. Juan Bta. de Zumárraga, Gabino Garriga eta Joaquín Gamboa aipatu ditzakegu.

Euskal antzerkiari buruzko atalak bere batzarrak Donibane Garazin (Behe Nafarroa) ospatu zituen. Veyrin, Morbieu, Lizarralde, Leizaola, Idieder, Legasse, Gachitegui eta A. Donostiak euren jakinarazpenak irakurtzeari ekin zioten. Monzonen Zurgin Zaharra, antzeztu egin zen. Batzarraldia Michel Laveguerie-k mahaiburutu zuen.

Historia eta Giza-Geografiari buruzko atalak bere batzarraldiak Baionan ospatu zituen. Irakurritako lanak Echecorena, Ibarra y Begé, Elso, Tillac, Elisseche, Echeberry, Urrutibehety, Castaignet, Souberbielle, Dop d'Argain, Etcheberry-Ainchart, Gransaunes eta Espil-enak izan ziren. Amerikatik igorritako idazlanen artean Jesús de Galindezen "Períodos y fechas cruciales en la historia vasca"; Isaac López Mendizábalen "Romanos, aquitanos, vascos y la mina de Arditurri en Oyarzun"; Bernardo Estornés Lasaren "Eneko Arista, fundador del Reino de Pamplona"; José M.ª de Gamboaren "Los fueros de Vizcaya y la tradición política de Occidente"; eta Ildefonso Gurruchagaren "Los orígenes del Reino de Pamplona y la segunda batalla de Roncesvalles" azaldu ziren.

Arte-atala, Ramiro de Arrueren lehendakaritzapean, Baionan batzartu zen. Baionako Udal Liburutegiko euskal jatorridun Mr. Jean Pierre Zuzendari argentinarrak bere "El pintor Mendilaharsou" komunikazioa irakurri zuen.

Nekazaritzari buruzko atala ere Baionan batzartu zen, berau Luis Dassanceren lehendakaritzapea. Dassance (d. Bernardo), ), Colmache, Fourcade, Errecart eta Bergouingnan-en idazlanak irakurri ziren. Euskal Idazleen atala Mr. Pierre Lafittek mahaiburutu zuen. Michel Labeguerie, Louis Dassance, Narbaitz kanonigoa, abbé Lafitte eta abbé Diharce jaunek osatutako batzorde bat eratu zen.

Hizkutza-Aldezpenerako Batzordea ere Lafitte jaunak mahaiburutu zuen. Baionako Museé Basquen batzartu zen.

Erlijio-atala Berrogain apaizak mahaiburutu zuen. PP. Labourdette, Harguindeguy, Etcheverry, Arotzena, Portarrieu eta Etcheverry, Eyheramendy, Lassague eta Etchegaray, Arellano eta Urrutibehety-ren komunikazioak irakurri ziren. Ameriketatik P. Mievaren "La obra de los betarramitas vascos en América del Sur", eta P. Gachiteguy-ren "Encuesta acerca de los vascos de América del Norte" idazlanak igorri ziren.

Museogintza-atala Jean Ithurriague irakasleak mahaiburutu zuen. Violet Alford eta Vanier emakumeen eta Tillac eta Ithurriague jaunen lanak ezagutzera eman ziren eta baita Manuel de Ynchaustiren "La sala de Expansión vasca del Museo de Baiona" Jean Ithurragueren "La vocación de los vascos para la emigración y la pesca de la ballena", eta Jesús M.ª de Leizaolaren "Tres grandes marinos vascos: Lakosa, Elkano y Urdaneta" idazlanek ere.

Euskal atzerriratze eta hedapen-atala P. Gachiteguyk mahaiburutu zuen. Harymbat eta Idieder AA.-en idazlanak irakurri ziren, eta baita Ithurriague, Legasse e Ithurriaren, "Los vascos en la Argentina" ere; gainontzeko komunikazioak Víctor de Elguezábal, Miguel Cristóbal, José M.ª Bengoa eta Michel Iriart jaunen "euskaldunak Ameriketan" gaiari buruzkoak izan ziren.

Historiaurrea eta Etnologia-atal Jose Miguel de Barandiaran jaunak mahaiburutu zuen. Beraren komunikazio batez gain Georges Laplace Jauretche, Tillac, Arin, Balerdi eta Aguirreren idazlanak irakurri ziren.

Toponimia-atala Vilallonga Kondeak mahaiburutu zuen. Aurkeztutako komunikazioen egileak Pegorrier, Lafón, Mitxelena, Tournier, Altube, Gavel, López de Guereñu eta Jean Pierre jaunek izan ziren.

Bibliografia-atala Jon Bilbao jaunak mahaiburutu zuen.

Medikuntza-atala "Patología médica propia de la raza vasca"z jardun zuen Alejandro Camino jaunak mahaiburutua izan zen. Beste gainerako komunikazioak Minier, Richart eta Larroulet jaunenak ziren. Beste komunikazio asko jasotako lehendabizikoei gehituz joan ziren, bakoitzaren xehetasunak Boletín Americano de Estudios Vascos ikus daitezkeela, 1954 (pp. 234-23g).

BEL

Eusko Ikaskuntzak, berrogei urtetan debekatuta egon ondoren, hirurogei urte arinago Eusko Ikaskuntzen Lehen Kongresua izan zen Oñatiko Unibertsitateko eraikin errenazentistan 1978ko irailaren 17ko igandez ospatutako bazkideen Batzar Nagusiz bere jarduna berriz hasten du.

Jardunaldi hartan, euskal ikaskuntzetako jakite-arlo bakoitzaren egoerari buruzko balantzea aurkezten zuten diziplina bakoitzeko adituek egindako hamahiru txosten aurkeztu ziren neurrian, kongresu-zirriborroa garatu zen: Julio Caro Baroja (Antropologia eta Etnografia), Edorta Kortadi (Arte Ederrak), Juan José Echeberría (Giza- eta Ekonomia-Zientziak. Soziologia, Giza- eta Ekonomia-Zientzia-Psikologia), Karlos Santamaría (Fisika-Kimika-Matematika-Zientziak), Iñaki Mª Barriola (Zientzia-Medikoak), Jesús Elósegui (Natura-Zientziak), Adrián Celaya (Zuzenbidea), Francisco Salinas (nafar lege-foru ikerketa eta ikasketak), Ander Manterola (Hezkuntza), Andrés E. de Mañaricúa (Historia-Geografia), Manuel Lekuona (Hizkuntza eta Literatura), Jorge de Riezu (Musika eta Folklorea), eta Jesús Altuna (Historiaurrea eta Arkeologia).

Eusko Ikaskuntzen IX. Kongresua -diktaduraren azkenean Eusko Ikaskuntza berreratu zeneko lehena- Bilbon, Merkataritza Ganbaran, 1983ko urriaren 24tik 29ra ospatu zen. Debeku-urteetan ospatutako jakintzaniztun eta gaianitzeko izaeradunekoen ondoren, oraingoan oldozmen-arlo jakin baterantz Kongresua bideratzearekiko guda aurreko tradizioa berreskuratzen zen. Kongresuaren izenburua hauxe izan zen: "Antecedentes próximos de la sociedad vasca actual. Siglos XVIII y XIX = Gaurko euskal gizartearen sorburu hurbilak. XVIII-XIX. mendeak". Batzorde antolatzailearen lehendakaria zen Jose Miguel de Barandiaran jaunak bere ekitaldi-hasierako hitzaldian laburbildu zuen:

"Los temas que fueron objeto de estudio en los anteriores Congresos de Eusko Ikaskuntza eran muy variados, mas todos venían respondiendo a exigencias del ambiente vasco de la época, y sirvieron afortunadamente para reanimar tal ambiente, reforzarlo y enriquecerlo. El Congreso que hoy inauguramos ha nacido en ambiente parecido y con el mismo ideal, si bien mirando a las especiales circunstancias de nuestro tiempo".

Eusko Ikaskuntzen IX. Kongresuak, alde batetik ""cómo ha sido este nuestro pueblo en los dos últimos siglos, cómo ha resuelto los problemas que le planteaba la vida y cómo ha sido su comportamiento en los diversos aspectos de su andadura" jorratzeari ekin zion; aldi honetan gertatutako egikariak ikastetik haratago hurrengo helburua ezarri zuen: "analizar la sociedad vasca en todas sus dimensiones" eta aro garaikideko bere itxuraketa.

Kongresuak iraun zituen sei egunetan 17 txosten eta 43 komunikazio aurkeztu ziren. Lehenengoei buruzkoetan, jakintza arlo desberdinetako adituek hurrengo arloei buruzko analisiak egin zituzten: historia-esparrua (Miguel Artola), ideologia-arloa (Vicente Manterola), Industria-ekonomia (Luis Mª Bilbao), Lehen ekonomia (Emiliano Fernández de Pinedo), Ekonomia eta iraultza burgesa (Javier Mª Donezar), Gizartea (Ignacio Olabarri), Erlijio-historia (Isidoro Pinedo, Francisco Rodríguez del Coro), Hizkuntza (Koldo Mitxelena) eta Euskal Literatura (Jesús Mª Lasagabaster), Medikuntza (Luis Sánchez Granjel), Hezkuntza (Carmelo Sáenz de Santamaría), Arquitectura (Carlos Sambricio), Musika (José Luis Ansorena) eta Euskalerriaren Adiskideen Elkarteari buruzko ikerketak (Ignacio Tellechea Idígoras).

195 Batzarkide izan ziren, euretatik %35 emakumeak izanez.

JAS

Eusko Ikaskuntzen IX. Kongresuko programaren barruan, Eusko Ikaskuntzako Historia-Geografia Atalak "La situación de los archivos en el País Vasco" gaiari buruzko komunikazio bat aurkeztu zuen. Bertan, arazorik larrienak zirenei buruzko aipamena egiten zen eta arazo horien irtenbiderako iradokizunak eskaintzen ziren.

Edozein eratako ikerkuntzari ekiterakoan aztertutako gaia oinarrizko arlo bat zenaz ohartuz, Eusko Ikaskuntzak 1986ko urtean lurralde bakoitzeko artxibategien errolden argitalpenari ekin zion, ondoren liburutegienak jarraituz, eta azkenez, euskal museo guztien aipamena egitera zetorren liburuki bat argitaratuz.

Inguru honen baitan, X. Eusko Ikaskuntzen Kongresua 1987ko apirilaren 21etik 25era bitartean Pamplona-Iruñerako deialdia egin zen "Archivos, Bibliotecas y Museos = Artxiboak, Liburutegiak, Museoak" izenburupean.

Alde batetik, teknikoei gonbitea egin zitzaien eta baita erakundeetako ordezkari, ikertzaile, eta baita artxibategi, liburutegi eta museoetako zuzendariei ere beraien zeregin eta diseinua azter zezaten. Bestalde, Eusko Ikaskuntzako bazkideek aurkeztutako komunikazio askeez gain, antolatzaileek, beste erkidego batzuetan izandako esperientziak, abiarazitako egitasmoak eta beste arlo tekniko batzuk ezagutzera emateko era bezala, hamabi berezi agindu zituzten. Esandakoarekin batera, euskal lurraldeetariko bakoitzeko artxibategi, liburutegi eta museoei buruzko gaiaren egoera aurkeztu zen. Azkenean ere, hamabost adituk izenpetutako "Informe colectivo sobre archivos, bibliotecas y hemerotecas para la historia del nacionalismo vasco" izeneko txosten zehatz bat aurkeztu zen.

Batzarraldiak bukatzean ondorio bezalako batzuk ezagutzera eman ziren eta besteak beste honetarako deia egiten zen: "creación de un marco Jurídico-Legal en torno a los Archivos, Bibliotecas y Museos"; lurralde-administrazio desberdinen eta eurei zegozkien gobernuen arteko artikulazio eta koordinazio gehiago eskatzera zetorren; eta goi eta erdi mailako titulaziodun unibertsitate izaerako ikasgune baten instituzionalizazioa ere. Kongresua, era berean, hauxe eskatzera zetorren "a los Técnicos y Profesionales de Archivos, Bibliotecas y Museos a una inteligente y eficaz apertura al mundo de la teleinformática y las nuevas tecnologías" .

Eusko Ikaskuntzen X Kongresuak batzarkide askoren etorrera garrantzitsua izan zuen, zehatzago esateko 316, eta aurreko edizioekiko gaztetze nabarmena ekarriz, batzarkideen %90ak 35urtetik berakoak zirelako; emakumeen kopurua ea %70era iritsi zen.

JAS

1986ko urtarrilaren 1ean, Espainia eta Portugal Europar Ekonomia Erkidegoan sartu ziren, horretara Iberiar Penintsulako lurralde eta herritarrentzako etorkizun berri bat zabalduz. Egoera berri hau zela eta, Eusko Ikaskuntzen XI. Kongresua euskal komunitateengan horrek izan zitzakeen gizarte- eta kultura-ondorioez arduratu zen.

Europan sartu izateak, lehendabiziko une baten, europar eta nazioarte mailako kultura-industria eta moldeetarako hedakuntza ekarri zezakeen, kultura gutxituak kontinente-kultura handien artean kokatzearen erronkari aurre egiten zioten bitartean. Kongresurako deialdian egindako aipamen bat eredu multinazional batzuen eraginez gizabanakoek "en sujetos creadores al mismo tiempo que pacientes de culturas cada vez más ajenas al propio hábitat y ecosistema" bihurtzen direneko kultura-kontsumoaren eztandari zegokion gaia izan zen.

"Nuevas formulaciones culturales: Euskal Herria y Europa = Kultur antolabide berriak: Euskal Herria eta Europa" izenburuz, XI. Kongresua 1991ko urriaren 7tik 11ra Donostia-San Sebastianen garatu zen. Antolatzaileek kultura-munduko gizabanako ospetsuei eta baita erakunde publiko eta pribatuetako ordezkari eta gizarte-talde eta arloei ere, ondorengo hiru gai nagusiz jardutekotan gonbite egin zioten:

  1. Zibilizazioa, hizkuntza eta kultura-elkargunea.
  2. XVIII. mendetik XXIera Kultura eta Zibilizazioari Euskal Herriak egindako kultura-mailegu eta ekarpenak.
  3. Estatu eta Herriak Egungo europar kultura-esparruan: kultura-ereduak.

Agindutako zazpi txostenetatik lau lehenbiziko multzoan irarri ziren. Lauak hauek ziren: Jacques Mauraisen (Quebeceko Frantsez Hizkuntzako Kontseilukoa): "Las relaciones entre lengua y sociedad en una perspectiva de mundialización"; Karmele Rotaetxe (Hizkuntzalaritza Orokorreko Katedraduna): "Lengua, cultura, civilización: delimitaciones recíprocas y situación vasca"; Joaquim Arenas i Sampera (Catalunyako Generalitateko Catalanaren Irakaskuntza-Zerbitzua): "Lengua, sociedad y escuela en la Europa del 2000"; eta José Mª Sánchez Carrión (Linguistikan Doktorea): "Las lenguas vistas desde la historia versus la historia vista desde las lenguas".

Hirugarren atalean -Estatuak eta Herriak egungo europar kultura-eremuak: kultura-ereduak- hiru txosten aurkeztu ziren: Joseba Arregi (Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailburua): "Estados y pueblos en el marco cultural actual europeo: modelos culturales"; Xabier Rubert de Ventos (Europar Legebiltzarkidea eta Estética-Katedraduna): "Fundamentalismo y Figuración"; Bill Schwarz (History Workshop Journal): "England in Europe Reflections on national identity and cultural theory".

Gainera, 50 komunikaziok aipatutako gaiei buruzko ikuspegi ugari eskaini zituzten.

Ondorio gisa, txostengileek "Recomendaciones a la sociedad vasca" labur batzuk aurkeztu zituzten, Kongresua bukatzerakoan antolatzaileek txosten hori era zabalean banatzeari ekinaz.

Jacques Mauraisek hizkuntza gutxituen egoera aintzat hartu dezan Estatu Batuen bitartezko Hizkuntza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsal baten beharrizanaren alde ekin zion.

Etorkizun hizkuntzanitz eta kulturanitza izango denari aurre egiteko, Joaquim Arenas i Samperak euskal eremuan "un sistema de educación y formación permanente cohesionado, basado en los valores propios, en la lengua y en los contenidos euskaldunes" zeritzanarekiko ezarpenaren aldeko apustua egin zuen.

Bestalde, Joseba Arregik kultura-zereginik garrantzitsuena bezala "a partir de tradiciones y materiales diferenciados" euskal subjektu kolektiboaren eraikuntza aipatu zuen, horretara gizarte guztiak borondatez eta baikortasunez bere gain hartuz bateango fondoaren elementu garrantzitsu eta beharrezko izatera iritsiz.

"Los integrantes de esta Comunidad deberían tener mayor preocupación por enriquecer su nivel de cultura general (y no únicamente en el terreno de la cultura vasca) -Karmele Rotaetxek esana-. La curiosidad que en todos los terrenos muestran los ciudadanos de Europa también debiera hacer acto de presencia en nuestra sociedad. Los ciudadanos de Euskadi deberían ubicar la actividad intelectual en el grado más alto de su jerarquía de actividades".

Jose Maria Sanchez Carrion txosten-aurkezleak bere "gomendioan" hauxe zihoan: "Si queremos llegar a un equilibrio entre nuestros sentimientos, tradición y acciones, considero imprescindible sostener el euskara y exigir a la Administración que lo sostenga".

Azkenik, Adrian Celaya Ybarra

Eusko Ikaskuntzen XI. Kongresura 82 batzarkide bertaratu ziren

JAS

Eusko Ikaskuntzen Lehen Kongresuko 75. urteurrenean, Eusko Ikaskuntza berriz ere, aurreko kongresuetan ere gai errepikaria zela, hezkuntzaz arduratu zen. "Estudios vascos en el sistema educativo = Euskal Ikaskuntza hezkuntza sarean" izan zen 1993.eko azaroaren 30etik abenduaren 3ra bitartean Vitoria-Gasteizko Europa Jauregian ospatutako XII. Kongresuaren izenburua.

  1. Unibertsitateak eskoletako geletako errealitatearen ezagutza hurbilago eta zehatzagoa izatea segurtatu dezaten urratsak ematea.
  2. Konpartimentu estanko desberdinetan (gela, eskola, eskualde, bailara, lurralde...) hezkuntza komunitatearen zatikatze eta komunikaziorik eza gainditzea ekarriko luketen hezkuntza esperientzien kontraste eta etengabeko informazio-jarioa sustatu.
  3. Hezkuntza Sistemari, "beste lengoaia" (informatikoa, ikus-entzunezkoa, multimedia, plastikoa...) batzuetan eta ezarritako kodeekiko inguru "kritiko" baten barruan, alfabetatzean inplikatzeko beharrezko baliabideak ematea.
  4. Teknologia berrien arloan hezkuntza-estrategiak bideratu eta ahaleginen, publikoen zein pribatuen, koordinazioa ahalbidetu dezan Hezkuntza-Teknologia Berrien Euskal Plan baten erabateko beharrizana.
  5. Hezkuntza-Sistemaren zerbitzutan data-banku eta hezkuntza-telebista bat sortu.
  6. Berezitasunez hezkuntza-ekoizpena (ikus-entzunezkoa, teknologia eta multimediazkoa) sustatu: "hezkuntzatik eta hezkuntzarentzako"
  7. Gizartearen eta Hezkuntza-sistemaren arteko harremanak estutu, honek komunitate-sare guztiaren heziketarako erabilera egin dezan eta eskola-edukiak gizartearen eskakizunetara uztartuta izan daitezen. Laburbilduz, ezagutzak ez daitezela bere horretan helburu itxi bat izan (jakintza-mailen ezagutza), ingurunean izan ditzakegun baliabideak erabiliz bizitzaren ikasketarako bide eta egiazko izatea ulertu ahal izateko tresna baizik.
  8. Bizitzarako ikasbidea oldozmen osoaren garapenean oinarrituta egon dadila, osoko ikuspegian, eta toki- eta mundu-mailako eguneroko eta orokorrak diren arazoei erantzuna ematera bideratutako ahalmenen garapenean oinarritutakoetan.
  9. Gure elebitasun eta eleaniztasunaren esparruko esperientziei buruzko ikerketen garapena, eta Euskal Herrian eta baita gainerako mundu-mailakoan ere izan daitezkeenen ezagutza egokia.
  10. Eusko Ikaskuntzen inguruko gradu-ondoko, master eta doktoretza ikastaroak bultzatzeaz gain ikerketarako gune eta Unibertsitate desberdinetako ikasketa-programa eta esperientzia desberdinen arteko trukatze eta koordinazioa bultzatzean jardun.

JAS

Eusko Ikaskuntzaren XIII. Kongresuak Zamudioko Teknologia Parkea izan zuen garapen-toki, 1995eko azaroaren 29 eta 30ean eta abenduaren 1ean "Ciencia, tecnología y cambio social en Euskal Herria = Zientzia, teknologia eta gizarte aldaketa Euskal Herrian = Science, technologie et changement social dans le Pays Basque" izenburupean ospatuz.

Lehenetsitako helburu bezala, euskal teknologia eta zientzia-sistemaren egoera aztertzea ezarri zen eta, emaitzen arabera, bere eraginkortasuna gehitzeko iradokizun batzuk egin.

Hamarkadaren hasieratik, Eusko Ikaskuntza Euskal Herriko Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan Zientzia-Teknologia sistemari buruzko ikerketa-lanetan jardunaz zetorren, eta ikastaroen bitartez baita irakaskuntzan eta hedapenean ere. Kongresua ospatu izateaz geroztik sistemaren hobekuntzan lankide izateko borondatez gaion inguruko ikerketak eta jardunaldiak sustatuz jarraitzeari ekin zion XIII. Kongresuko programa hiru atal handitan bananduta egon zen:

  1. Teknologia-Berrikuntzaren ondorio eta sorkuntza. Alde batetik, berrikuntzaren garrantzia eta prozesu berritzaileen ondorioak aztertu ziren; bestetik teknologia-berrikuntza eta gizarte-aldaketa.
  2. Teknologia berrikuntza eta I + D ekimenak Euskal Herrian.
  3. Zientzia-, eta teknologia-politika, hezkuntza-sistema eta aldaketaren aurreko jarrerak.

Aipatutako gaioi buruz 29 txosten aurkeztu ziren eta eskatutako 6 komunikazio eta 27 aske. Hiru jardunaldien bukaeran, bederatzi puntutako laburpen bat aurkeztu zen eta hauxe esatera zetozen:

  1. Merkatuaren egungo egoera: Teknologia, merkatuaren beharrizanei erantzuna emateko tresnetariko bat da, sektore jakin batetan lehiakortasunerako posizioa hobetzeko eta, batzuetan behintzat, merkatuan bizirik jarraitu ahal izateko.

  2. Enpresen estrategia eta teknologia-kudeaketa: Enpresek euren estrategia eta teknologia-kudeaketa ezarri behar dituzte inguruan diren eragile desberdinen eskaintzarekin bat etorriz, berezitasunez, Teknologia-Guneak, Unibertsitateak, Ingeniaritza eta Aholkularitzak eta beste enpresa mota batzuk ere.

  3. Teknologia-Eragileen zeregin berria: Teknologia-eragileek ez dute teknologia-hornitzaile zeregin hotzera bakarrik mugatzerik. Enpresarekin askoz gehiago inplikatu behar dute.

  4. Teknologia-eragile eta enpresa berritzaileen elkarren arteko harremanak: Teknologia-Guneen eta Unibertsitateen arteko harreman esanguratsurik ezak potentzialitate garrantzitsuak alferrik galtzea dakar.

  5. UPV-EHU. Beharrezkoa izango da Euskal Herriko Unibertsitatean ikerketagaiei dagokienean hazkunde eta sustraitze ahalegin garrantzitsu bat egitea.

  6. Enpresetan teknologia-eskariak bultzatzea. Teknologiarekiko transferentziarako eragileen eta enpresen arteko harreman sendo eta eraginkorrago bat izatea lehen mailako helburua dugu.

  7. Ikasleentzako integraziorako aukerak: Ikasleek berrikuntza egitasmoetan, praktika bezala, sartzerik izan beharko lukete. Enpresa arloko eraberrikuntzan, arrakasta izateak, jarrera berritzailea eta geroago eta prestatuago dauden giza-baliabideak eskatzen dituena argi dagoela dirudi.

  8. Sistemaren emaitzak ebaluatu: Aurrerantzean funtsezkoa da sisteman sortzen dituen emaitzak objektiboki neurtu eta bideratutako ekonomia- eta giza-baliabideen araberako bere eraginkortasuna sistematikotasunez ebaluatzea.

  9. Erakundeen arteko laguntza gehiago. Ikuspegi europar batetik komenigarritzat jotzen da Akitania, EHAEko Gobernuaren, Nafarroako Gobernuaren eta zientzia-, teknologia- eta berrikuntza-arloetan lanean diharduten eragileen elkarren arteko harreman handiago bat.

JAS

Informazioaren Gizarteak, XX. mendeko azken hamarkadetako kultura- eta gizarte-iraultzarik bereizgarriena sintetizatzen duen adigai bezala, 1997ko azaroaren 25etik 27ra bitartean ospatutako Eusko Ikaskuntzen XIV. Kongresuko idazlanak bildu zituen.

Alde batetik, ekintza-esparru eta euskal espazioan ziren gizarte-maila guztietan gerta zitezkeen ondorioak ateratzea zen eta bestetik, teknologia berrien aplikazio eta garapen-maila handiago bat zuten herrietan jada ordurako nabarmentzen ziren eraso haiek ezagutaraztera ematea zen.

Bere planteamendu teorikoarekin bat etorriz, Kongresuak bere garapenari teknologia berriak erantsi zizkion: Donostia, Bilbao, Gasteiz, Iruñea, Baiona eta Madrilekin bideokonferentziazko lotura bidez egoitza anitzetan aldi berean ospatu zen lehena izan zen Internet bidez jarraitu izateaz gain. Halaber, aktak sistema digitalezko edizioa izan zuten, ondorengo kongresuetarako ezarriko zen neurria izanez.

Hasierako ekitaldia, Informazioaren Gizartearen kontzeptuari buruzko oldozmen teoriko jakin batzuen oinarrian, Kongresuaren zioa ezarri eta baita gaiei buruzko enpresa eta erakundeek zerabilen politika eraginkorren aipamena egiteko erabili zen. Beste ekitaldi biak Informazio-Gizartearen erasoari buruzko ondorengo lau atalootan azterketak egiten eman ziren: Komunikabideek; Enpresetako lana, Administrazioan eta lanbide liberaletan; Enpresa eta herritarrei emandako zerbitzuak; Unibertsitate aurreko, Unibertsitateko eta Gradu-ondoko Hezkuntza.

Guztira, 19 txosten eta 23 komunikazio aurkeztu ziren, eta bost mahai-inguru ospatu ziren. Komunikabideei buruzko arloan jakintsuen panel bat izan zen. Batzarkideen guztizko kopurua 1.116ko izan zen, Internetetik jarraitzerik izan zutenek zenbatu ezina izanez.

XIV. Kongresuan lortu ziren erabaki garrantzitsuek, erabakiotan adierazitako nahiak egia bihurtuko zituzten tresnak Eusko Ikaskuntzak ezarri eta bide horiek abiaraztera eraman zuen hurrengo ildoari jarraituz: "no sólo son necesarios los esfuerzos de inversión en materia de infraestructura de telecomunicaciones (fibra óptica, etc.), sino que tan importantes o más son los esfuerzos a realizar en la creación de contenidos propios de nuestro País a insertar en la red Internet, con un doble fin:

  1. Que nuestra sociedad pueda acceder a través de la red a contenidos propios de nuestra cultura (muy escasos hoy en día en la red), además de a contenidos producidos en otros ámbitos geográficos (más abundantes en la red), con independencia de que esto último sea absolutamente recomendable.
  2. Que otros países del mundo puedan "ver" en la red nuestra cultura, nuestras empresas, nuestros comercios, etc. con el fin de "existir" y participar en la aldea global que se está construyendo".

En cumplimiento a esta voluntad, Eusko Ikaskuntza puso en marcha los primeros programas educativos por Internet así como la edición de una revista semanal sobre cultura y ciencia, Euskonews & Media.

JAS

"Euskal zientzia eta kultura, eta sare telematikoak = Ciencia y cultura vasca, y redes telemáticas = Science et culture basque, et réseaux télématiques" izenburupean 2001eko azaroaren 28tik 30era bitartean ospatu zen Donostia-San Sebastianen XV. Eusko Ikaskuntzen Kongresua. Kongresuak, hamaika herritatik etorritako ea 200 txostengilek parte hartu zuen, batzarkideen kopurua bostehunetik gorako izanez, zientzia-, kultura- eta arte-egoeraren inguruan sakon jardun zuen, sorkuntzaren eta ezagutzarengan informazio-sistema berrien duten eragina jorratuz.

Sei lan-atal sortu ziren, eta txosten eta komunikazio guztiak Kongresua ospatu aurretik argitaratu ziren kongresuan zehar eztabaidak mesedegarri izan zitezen.

XXI. mendearen hasierako politika-, erakunde-, eta gizarte-koordenadetan eta azken teknologia-iraultzarekin sortutako eszenatokian Euskal Herrian Arte-, Kultura-, eta Zientzia-egoerari buruzko azterketa orokorra egin zen, eta hanpadura berezia jarri zen etorkizunari begirako hurrengo arlo biotan: Europa berrian txertatzea eta Euskal Herrian gizarte-mugimenduen egoera.

Eusko Ikaskuntzen XV. Kongresua ondorengo programaren arabera garatu zen:

  1. Gure iraganarentzako etorkizun bat: Antropología-esparruan eta Kultura-Ondarearekikoan berrikuntzak
    1. Kultura Ondarea
    2. Arkeologia
    3. Antropología Fisikoa
    4. Gizarte-, eta Kultura-Antropologia
    5. Folklorea
  2. Euskal Herria Europa berrian. Historia eta Zuzenbidearen ikuspegitik.
    1. Baskonia atzo eta gaur
    2. Globalizazioa
    3. Europan txertatzea
  3. Euskal Herrian gizarte-zibelaren ahotsa. Aktore berriak eta gizarte-aldaketa milako urte berriaren atarian.
    1. Euskal gizarte zibilaren ahotsa
    2. Globalizazioa eta gizartea milako urte berriaren atarian
    3. Gizarte-aldaketak eta gizarte-aniztasuna Euskal Herrian
  4. Literatura eta Arte Eszenikoak. Egoeraren maila.
    1. Literatura
    2. Musika
    3. Dantza
    4. Teatro
    5. Bertsolaritza
    6. Zinea
  5. Arte plastikoak. Egoeraren maila
    1. Arkitektura
    2. Zizelkaritza
    3. Margotzea
    4. Argazkigintza
    5. Arte elektronikoa
  6. Ezagutzaren gizartea eta Euskal Herria. Egoera eta etorkizunerako ikuspegia
    1. Teknologia eta berrikuntza
    2. Sare-lana eta ezagutza
    3. Zientzia-ezagutza
    4. Ezagutza-gizartearen agenteek

Sei atalotariko bakoitzak XXI. mendeko erronkei aurre egite aldera euskal gizartearen egoerari buruzko diagnosia garrantzitsu bat osatzera etorri ziren ondorioak gauzatu zituen.

JAS

2004aren hasieran, Eusko Ikaskuntzak Garapen Iraunkorrari buruzko Jakintza-arlo aniztun Egitasmo Berezi bat abiarazi zuen. Horretarako, Garapen Iraunkorrari buruzko ondoren adierazten diren esparruetan azterketa erabat zehatza egin zuten sei lantalde sortu ziren:

  1. Antolaketa eta Lurraldearen eta bere baliabideen Kudeaketa
  2. Garapen Iraunkorraren Gizarte-Dimentsioa
  3. Enpresa dinamismoa
  4. Ekonomia eta Fiskalitatea
  5. Energia
  6. Garraioa

Berrehun pertsona ingururen partaidetzarekin, sei lantaldeok oldozmen-xede bezala, lehendabiziko une baten, bi itaun hauek egin zituzten: Zer gertatzen ari da ? eta zertan eragiten digu ? Diagnosia hau izan zen "Garapen Iraunkorra-IT. etorkizuna = Desarrollo Sostenible-IT. el futuro = Développement Durable-IT. le future" izenburupean azaroaren 29 eta 30ean eta abenduaren 1ean Bilbon ospatutako Eusko Ikaskuntzen XVI. Kongresuari egin zitzaion bere ekarpena.

Ildo horretatik, Eusko Ikaskuntzen XVI. Kongresuak 2004an hasi eta egungo gehikuntza sozioekonomiko jasangaitzaren eredu eta bere ondorioekiko balorazio eta diagnosira zuzendutako prozesuan erdi mailako itua suposatu zuen.

Lehen ekitaldian mailarik goreneko adituengandik nazioarte-mailan ematen ari diren Garapen Iraunkorraren inguruko esperiantziarik garrantzitsuenak aurkeztu ziren. Bestalde, gorago adierazitako bi itaunei zegozkien erantzunak jakinaraztera eman zituzten Garapen Iraunkorrari buruzko Jakintza-arlo anitzeko Egitasmo Berezian lanean zetozen sei lan taldeen eguna ere izan zen. Arratsaldeko ekitaldian, Eusko Jaurlaritzako hiru Sailek, Garapen Iraunkorra berari zegokion dimentsio geografikorik hurbilenean jarri zuten: Euskal Herria.

Zibilizazio modernoan kontsumo-interesgunerik handiena hiria dela gogoan hartuz, bigarren egunean Kongresuak egungo hiriaren arazoa eta esparru iraunkor bezala bere berrasmatzeari ekin zion. Antropologoak, soziologoak eta ingurugiroan aditu zirenek euren ikuspegiak arkitekto, hirigile eta lurraldearen antolaketarako teknikariekin egiaztatu zituzten. Hiri-plangintza, kontsumo iraunkorra edo etxebizitzen arazoa bezalako gaurkotasunezko gaiak hitzaldien muinean izan ziren.

Hirugarren eta azken ekitaldian Garapen Iraunkorraren aurrean administrazio publikoen zeregina aztertu zen. Halaber, iraunkortasunean teknologia berriak duten eraginari buruzko mahai-inguru interesgarria ospatu zen.

Kongresuak ezin zitzakeen guztion etorkizunari eragingo dioten erabakiak hartzean den parte hartzea bezalako hain garrantzitsua den arlo bati heldu gabe bere ateak itxi. Gai horri "El arte de pensar y decidir juntos" izena eman zitzaion.

Aldi berean, hirugarren ekitaldian Foro de la Juventud-Gazte Foroa ospatu zen. Euskal Herriko hiru unibertsitateetatik etorritako 200 bat gaztek garapenari buruzko ereduagatiko bere ikuspegi, ardura eta zalantzak azaltzerik izan zuten. Ekarpenok, Kongresuko Ondorioak aberastu egin zituzten, ondorengo zazpi atalotan sailkatuak izanik:

  1. Agortutako eredu sozioekonomiko baten funtsezkoak izango dira ekonomia berrorientazio batera eta egun aurrerabide eta hazkundeaz ulertzen dugunaren berdefinizioara egindako mugimenduak.
  2. Botere publikoen parte hartzea eta ongizate-kudeaketaren zerbitzurako fiskalitatea eta bizitza-kalitatea egoki eta beharrezkoak diren tresna politikoak dira.
  3. Hidrokarburoen seinale eta eredu engainagarriak gainditu beharra dugu eta Garapen Iraunkorrarekin Europar Batasunaren lidergoan erreferentzia izatearen aldeko apustua egin.
  4. Karbonoaren behe-kontsumoarekiko ekonomiarekin konprometitu; Hirigintzan, Lurralde-Antolaketan eta Garraioan Garapen Iraunkorrari buruzko irizpide eta oinarriak sartu; eta lehiakortasun-gakoz teknologia- eta giza-berrikuntza iraunkorra bultzatzea Garapen Iraunkorra- Euskal Herria Sistemaren helburu dira.
  5. Betetzeko:
    1. Sektore Publikoak bere politiketan Garapen Iraunkorra zeharkakotu eta lideratu egin beharko du; herritarren parte hartzea bizkortu; lurraldea, energia-erabilerak eta hidrokarburoen garestitzea epe luzera prezioetan internalizatu beharko du; eskakizunak kudeatu eta azpiegiturak planifikatu eta baita garraio-moduak ere; eta immigrazioaren gizarte-eragileak, demografiaren zahartzea eta enpleguaren urritasuna ere kudeatu egin beharko ditu.
    2. Enpresa Sektoreak bere kanpo-kostuak bereganatu eta inolako erretserbarik gabe, aukera eta negozio bezala, garapen iraunkor solidario eta errentagarri batera bideratutako buruzagi eta aurrendarien enpresa-kulturaren aldeko apustua egin beharko du.
    3. Gizarteak, oro har, bere baitan oldozmen sakon bat egin beharko du geure buruari eta baita aldaketa bati ere jarkitzen gatzaizkiola onartzeko eta dagokion bezala jardun, zentzuz eta aurrea hartuz.
  6. Lortuko ditugun emaitzak berdintasun-, ongizate- eta aurrerabide-maila handiago batzuk izango dira, eta lurralde-eredu iraunkorra.
  7. Azken ondorio bezala, Garapen Iraunkorra praktikan jartzea beharrezko eta derrigorrezko dela egiaztatzen da, guztiontzako aukera ezin hobea izateaz gain: Gobernu eta politikek/ Enpresa / eta Gizartea.

Azken laburpen bezala, Kongresuak "Etorkizuna geuk dagigu eta etorkizun hori gaur hasten da" gogoan hartu zuen.

Kongresuaren azkenean, Eusko Ikaskuntzak ekonomia- eta gizarte-erakundeekin, akademia-erakundeekin eta Administrazioekin joera-aldaketara bideratutako ahaleginak integratuz, Garapen Iraunkorra gizarteratzerakoan foro parte hartzaile eta erabat zabalen bitartez oldozmen estrategikoari buruzko bere prozesuaren hirugarren eta laugarren aldiari hasiera eman zion.

JAS