Literatoak

Zaitegi Plazaola, Iokin (2003ko bertsioa)

Epaiketak. Euskararen erabilera literarioaren kalitateari buruzko iritziak, adibidez, Orixerenak eta Koldo Mitxelenarenak, hemen dituzue. Orixe: "Ebanjelina irakurtzen hasi naiz, zer zen ez jakiteagatik, ingelesa ez dakidalako, eta beste hizkuntza batean irakurri ez dudalako. Egia esan, ezin izan dut 14. orrialdetik pasa. Izan ere, badu literatura mespretxuz deitzen dioten horretatik aski. Aldiz, egin duzun bertsiorik gogorrena da. Sofokles. Hori beste kontu bat da. Zailenetik hasiko naiz aurrera. Oso nekez irakurri dut Electra, baina osorik. Esaldia luzea denean (dagoenean) gogorragoa, laburra denean atseginagoa... Egia esan, Antigonan edo artikuluetan bezala atseginago bihur zenezakeen, hainbeste hitz zail bata bestearengandik aski hurbil pilatu gabe, bertsioa berez zaila denean. Hortik dator zure gogortasunik handiena. Edipo Rey. Hori baino lehen, ondo legoke argitasunerako ohar batzuk egitea, erdarazko bertsioetan ere egin ohi den bezala. Gainerakoan, grezieraz baino errazago dago guretzat behintzat, kritikari handiren bat baztertuz. Orri bakan batzuk ditu, 91. orrialdekoak bat, penaz irakurri dudana; argi dago euskeraz irakatsitakoarentzat. Edipo en Colona. Errazago irakurri dut. Zergatik ez egin zuk ere gehiengoarentzat? Antigona. Nire ustez, hogei urte hauetan euskara ikasten saiatu denak erraz irakur dezake. Orri batzuen oinean hauxe jarri dut: Oso ondo! (168). Oso ondo! (162). Oso ondo! (163). Hitzontzi nagi horiek eredutzat hartu behar zaituzte. Hiru liburu atzerrian eta halako aldizkari bat, dena euskaraz eta euskara errazean.. Zuri eta zure inguruan lan egiten duten idazle ezezagun horiei, bihotz-bihotzez oihukatuko dizuet: "Gora, gazteok! ". Mitxelena: "Zaitegiren aurpegierak beti izaten du gogortasun apur bat, trinkotasun sendoaren ondorio den larritasuna. Ardo berria zaharrez gaindi dabil, gaztetan maitatzen ikasi zituen poesia eredu zaharren zaharrez. Behin itzuli zigun Horazio, zehatz-mehatz eta zakarki, eta zehaztasun latz horretan dirau, gero eta bertso mardulagoak ehunduz. Ez naiz erdeinuz ari, zehaztasun latz horrek askoren erraztasun bigunak adina balio du gutxienez... Zaitegiren poema hauek, bai itzulitakoek eta bai norberakoek, nonahi erakusten dute formaren osotasuna. Bere edertasuna ez da azalekoa: haragi biluziaren gainean estalki garbia darama, apaingarri deigarririk gabea. Irakurle gogoetatsua behar da biluztasun bikoitz horren jabegoa ezagutu eta dastatzeko".