Idoiako Andre Mariaren ermita. Nafarroan dago, Izabako udalerrian. Herritik 15 minutura dago, herrigunearen parean eta Ezka ibaiak banatzen du. Harlanduzko harri oneko eraikin handia da, ermitauaren etxea atxikia du eta portada hau irakur daiteke: "1800. urtea". Santutegi basilikoa laukizuzena da, XVI. mendekoa, seguruenik, eta Txorimilla edo Txorimilo mendia eta Esandiko Koroa lotzen duen lepoan dago. Idoiako Ama Birjinaren irudia XIII. mendearen amaierakoa edo XIV. mendearen hasierakoa da. Hirurogei cm-ko. altuerakoa, non Amaren eta Haurraren aurpegiak irribarretsu dauden. Tradizioaren arabera, baltsa edo zingira batean aurkitu zuten, eta iturri bat geratzen da handik Uztarrozera doan bidean barreiatzen dena. Babeslea dela esaten zaio, batez ere buruko minen aurka. Duela hamabi bat urtera arte, jende onaren zinopariak ikus zitezkeen: makuluak, erronkariko mototsak, zintak eta bestelako objektuak. Beste tradizio batek dioenez, presbiterioa eta tenpluaren gainerakoa banatzen dituen burdinazko hesia Zaraitzuko Igal monasterio zaharretik ekarri zuten Erronkariko neskek. Pentekostesko pazko-astelehenean joaten da erromerian, eta, gainera, antzina, San Markosko errogatibetan XX. mendeko 30eko hamarkadara arte, salakenkoak ere joaten ziren. Burdin hesiari buruzko tradizioaren aldaera baten arabera, "neska salakenkoek bizkarretan" eraman zuten. Mendearen hasieran bazuen organo on bat, eta axolagabekeria orokorraren ondorioz, hondatzen joan zen. Haren hondakinak inguruan sakabanatuta ikus gorpuzkiak airean gera zitezkeen. Idoiaren kofradiako kontuen liburuan, 1751n, honako hau irakur daiteke: 27 Item... "Anai-arreba guztiek agindu zuten Salbe abestera joaten ziren onuradunei tarja bat ordaintzeko, eta beste tarja bat organo-joleari". "Nafarroako tarja", esan nahi du, atzealdean armarria duen txanpon modukoa bat. Organistari egindako ordainketa horiek 1818 arte errepikatzen dira, garai bakoitzean indarrean zegoen monetarekin. Badira Erronkariko euskaraz argitaratutako bederatziurrenak, Bozkarioekin eta Salbearekin. Bozkarioen leloa hau da: Pozik Erronkarik Zugan jartzen du bere esperantza Idoia Jainkoaren Ama Erronkariar zerutiarra. Idoia Garmendia Estornés soprano donostiarrak bost disko ditu grabatuta Idoia izenburupean. Bosgarrenean. Erronkariko Bozkarioak kantatzen ditu, "Idoiako Ama Birjiñari goxo kantuak" izenburupean. "Andra Mari" diskoan “Bozkario” hauek agertzen dira, Usandizaga Abesbatzak interpretatuak, Juan Oñatibiak zuzenduta eta Joaquín Pildain organoan.
--
Jatorrizko testua: Rius Saleta, Carmina
Itzulpena: ELIA itzultzaile automatikoa
Itzulpenaren berrikusketa: Agustín Arostegi