Ainhoa Arantzazuko Ama Euskal Herriko antzinako erromesaldien zentroa da. Tradizioaren arabera, Axulaiko hegaletan agertu zen Ama Birjina artzain-etxe batera, sendatzeko dohainak dituen iturri batetik gertu. Baseliza hau eraikitzen hasi zirenean, hurrengo goizean deseginda aurkitu zuten, agertu ziren tokian eraiki behar izan zuten arte. Festa Pentekoste eguna da. 1886. urtean, Durangaldeko abatearen ekimenez, Gurutze-ontzi bat jarri zen. 1895ean oso erromes ezagunak antolatzen dira. Haitzulo bat eraikiko da mirarizko ura dagoen lekuan. Kalbario berri bat eraikiko da. Juan Beheretxe, 1825ean hila, hirurogeita hamar urtez jarraian ermitaren zaindaria izan zen. Ainhoako Ama Birjinaren agerpena irudikatzen duen taula Frantziako Iraultzan ezkutatu zen. Gero santutegian jarri zuten berriro.
Erref.: Juan Thalames L. "A. E. F.", t. XI, 88.
---
Jatorrizko testua: Auñamendi Eusko Entziklopedia
Itzulpena: ELIA itzultzaile automatikoa
Itzulpenaren berrikusketa: Agustín Arostegi