Lexique

PASCUA

Léx. Fiesta que los hebreos celebraban en memoria de la libertad del cautiverio de Egipto, Pasko (B, G), Pazko (H.), Bazko (AN, L, BN, S, R); cordero pascual, Bazko-bildots (Az.); eta zen hurbiltzen altxagarri gaberiko ogien besta, Bazko erraiten dena (Leiz.), bada, hurbil zen Airisetako besta eguna, zeina deitzen baita Bazto (Duv.), y se acercaba la fiesta de los Azimos, llamada Pascua; Bazko besta aitzinean (Leiz.) Bazko besta egunaren aitzinean (Duv.), antes de la fiesta de la Pascua; non nahi duk apain diazagun jatera Bazkoa? (Leiz.), non nahi duzu dezazugun Bazkoa jateko? (Duv.) ¿dónde quieres que te hagamos los preparativos para comer el cordero de Pascua?.

Fiesta de la Resurrección del Señor, Pasko (B, G), Pazko (H.), Bazko (AN, L, BN, S, R); precepto pascual, paskoazkoa (B); comunión pascual, bazkoak (BN), bazkuak (S); que cumple con Pascua, bazkokari (S); por Pascua, Paskoz, Pazkoz, Bazkoz; celebrar la Pascua, Pazkoak egin (H.); cumplir con Pascua, paskoazkoa egin (B); ezta egun oro Pazko (Lh.), no es Pascua todos los días; urthean hiruretan, bazkoz, mendekostez eta eguerriz kofesaturik (Ax.), tres veces al año, después de confesados por Pascua, Pentecostés, y Navidad; arropa berriak bazkokotzat eragin nahi dituenak, aitzinetik behar du prestatzen hasi (Ax.), el que quiere mandar hacer vestidos nuevos para el día de Pascua debe empezar a prepararlos de antemano; paskoazkoa eragin barik bialdu dabe mutil andia Manillako puntara (B), sin hacerle cumplir el precepto pascual, lo han enviado al chicarrón a un punto tan lejano como Manila; Ganderalu hotz, negua botz; Ganderalu bero, negua Pazkoz gero (Oih., Prov.), Candelaria fría, el invierno (está) alegre; Candelaria caliente, el invierno (dura) hasta después de Pascua.

Tiempo desde el día de Navidad hasta el de Reyes inclusive, Pazkoak, Bazkoak, Bazkuak.

Pascua de flores, o florida. La de Resurrección, Bazko-garizuma (AN), Bazko-garisuma (BN), Goreximabazko (R), Bazko-zahar (S), Pasko-zahar (H.), arrautza-Pasko (B); Bazko Garizumakoz (Ax.), en la Pascua florida.

Del Espíritu Santo. Pentecostés, maiatz-Pazko (B, AN), maiatz-Bazko (L), maiatzeko-Bazko (R), Pasko maiatzeka (G), Bazko-maiatzeko (AN, BN).

Sábado de Gloria. Víspera de Pascua, Paskozapatu (B), Paskualarunbat (G).

Dar las Pascuas. Felicitar a uno en ellas, Pazkoz (Bazkoz) zoriana eman (L. M.), zoriana opatu (B-M), zorion-agur erran (L), zorion agiankatu (Duv.), goraintziak eman, igorri (H.).

De Pascuas a Ramos. Fig. y fam. De tarde en tarde, (lit.), Pazkoetatik Erramuetara: noizean bein, noizean behin (c..), noizean behinka (H.), noizbehin, noizbein (H.), noizetik behin (H.), noizik behin (S), noizik beiñean (B), noiztik behin (Lh.), bein edo bein (G), noizik noiz, noizik noizera (B), noizetik noiz (BN), noizetik noizera (L), noizeanka (BN), noiztarik noiztara (S), noiztanka (BN, R), noiztenka, noiztinka (BN), nuiztenka (S), baratxi (B), bakanka (Mend.), dandatik dandara (BN).

Estar uno como una pascua, o como unas pascuas. Fig. y fam. Estar alegre y regocijado, poz-pozik egon (B, G, AN), botz-botzik izan, egon (BN, R), bozkariotan izan, egon (AN, L, BN), boztariotan izan, egon (S), eztitan egon (Az.), lorian izan, egon (BN).

Santas pascuas. Loc. fam. con que se da a entender que es forzoso conformarse con lo que sucede, zer egingo! (G), bai, beharko! (L, BN, S).

Diccionario Auñamendi