Jose Antonio Larrañaga Etxabe, artistikoki Urko bezala ezaguna, 1948ko martxoaren 12an Donostian (Gipuzkoa) jaiotako euskal kantautore nabaria da. Bere ibilbide musikala funtsezkoa izan da euskarazko musikaren bilakaeran eta Euskal Herriaren aldarrikapen kultural eta politikoan.
Hastapenak eta karrera musikala
Urkok bertako irrati lehiaketetan hasi zuen bere ibilbide artistikoa, Ángel Bengoechearen La Voz de Guipúzcoa pasando lehiaketetan abestu zuen, eta Los Corsarios rock taldeko kide izan zen, non gaztelaniazko eta ingelesezko abestiak jotzen zituen. 1970eko hamarkadan, diktadura frankistaren amaieran, euskal protesta abestiaren mugimenduarekin bat egin zuen, euskaraz konposatuz eta abestuz. Bere lehen kontzertua 1974an izan zen, Donostiako Trinitate plazan, eta musikarekiko konpromisoaren hasiera markatu zuen, adierazpen politiko eta kulturalerako tresna gisa. Beste artista batzuekin eta Telesforo Monzonekin batera, Yeu uharteko konfinatuei egindako bisitan parte hartu zuen.
Eragin kulturala eta diskografia
Urko Ez Dok Amairu kolektiboaren ondorengo belaunaldikoa da, Gorka Knörr, Antton Valverde eta Pantxoa eta Peio artistekin batera. Bere lan diskografikoak Sakonki maite zaitut Euskal-Herria (1976), Hemen gaude (1977), Gabriel Aresti (1978), Gure lagunei (1978), Goiherri (1979), Biltzen (1980), Donosti Maitia (1983), Kaioan amodioa (1984), Lasai eta Donosti Maitia 2 (1986) bezalako album enblematikoak biltzen ditu. Gu euskaraz bezalako abestiak ereserki herrikoi bihurtu ziren euskararen erabilera sustatzeko.
Bere lehen lanetan, Urkok gai politikoak eta sozialak jorratu zituen, figura historikoei eta preso politikoei egindako omenaldiak barne. 1978tik aurrera, rock eta musika koraleko elementuak sartzen hasi zen, bere estilo artistikoa Goiherri (1979) eta Kaioen amodioa (1984) bezalako albumekin handituz.
Legatua eta aitorpenak
Urko ezaguna da bere musikaren bidez euskal nortasun kultural bat oinarritu duelako. Hemen gaude!! albuma (2003) bere ibilbide artistikoa laburbiltzen duten 55 abesti bildu zituen, eta 2005ean kaleratutako DVDak bere lehen kontzertuaren 30. urteurrena ospatu zuen. 90eko hamarkadan agertokietatik aldi baterako erretiratu bazen ere, proiektu puntualak egiten jarraitu zuen, euskal musika garaikidean funtsezko figura gisa sendotuz.
--
Jatorrizko testua: Auñamendi Eusko Entziklopedia
Itzulpena: ELIA itzultzaile automatikoa
Itzulpenaren berrikusketa: Agustín Arostegi