Kontzeptua

Hamarreko

Hamarrekoa euskal bertso tradizional mota bat da. Bere esanahia “hamar” zenbakiari egiten dio erreferentzia1. Zortzikoarekin batera (zortzi bertsoz osaturiko hau) bertso txapelketetan gehien erabiltzen den bertso herrikoietako bat da. Zortzikoarekin ere gertatzen den bezala, hamarrekoa ere, hamarreko handitan eta hamarreko txikitan  bereiz daiteke, bertsoen luzerari erreparatuz2.

Jarraian, hamarreko handien adibide bat jarriko dugu, Aitor Sarriegi Galparsoro beasaindarrak (1976- ) inprobisatutako hiruko sortaren lehena baino ez dena:

Seme batentzat aitak sekula

ez du egin ezer txarrik.

Urte hauetan ez da falta izan

sentitzen eta negarrik.

Kalera irten behar du eta

nago arraro samarik

Kondena latza bete mina

ez dago esan beharrik

baina kondena ez du betetzen

barruan denak bakarrik. 3 _

Hamarreko eder bat, txiki aldaeran, beste bertsolari eta rap-jole on batek osatutakoa da, Odei Barroso Gomilak (1988- ). Hementxe dugu:

Urrezkoa bitxia,

urrezkoa luma,

hoiei begira pasa

izan dut eguna.

Ez dakigunez zer den

bihar datorkiguna,

bitan bana dezagun,

Nerea laguna,

ta zure parteakin

egin nahi duzuna. 5

Bibliografia.

BADIOLA RENTER A, Prudencia & L PEZ S INZ, Josefina, Literatura euskaraz , Madril, Editorial Cincel, 1981.

EGA A. Andoni, GARZIA, Joxerra & SARASUA, Jon, Bat-bateko bertsolaritza: gakoak eta azterbideak , Donostia, Bertsozale Elkartea, 2001.

Kalifikazioak:

1 Etimologiari dagokionez, ikus: http://estudiaeuskera.blogspot.com/2017/07/usos-del-ko-atzizkia.html (azken kontsulta: 2022/03/13).

2 Hamarreko handiak bertso-egiturari jarraitzen dio: 10-8A-10-8A-10-8A-10-8A-10-8A; hamarreko txikiak, berriz, honako hau jarraitzen du: 7-6-7-6-7-6-7-6-7-6 (bertso bikoitiak aldagai ezberdinetan errimatuz).

3 Testua hemen eskuragarri: https://bdb.bertsozale.eus/uploads/liburutegia/xdz5_ld_001045.pdf (azken kontsulta: 2022/13/13).

4 Gaztelaniazko itzulpena: “Para un hijo, un padre nunca/ hace nada malo./ En todos estos años, no han faltado/ ni lagrimas ni sentimientos./ Ha llegado la hora de que salga a la calle;/ me siento bastante raro./ Que ha cumplido una gran condena/ no hay ni que decirlo./ Pero la condena no la cumple sólo/ el que esta dentro.”

5 Testua hemen eskuragarri: https://bdb.bertsozale.eus/uploads/liburutegia/xdz5_ld_001045.pdf (azken kontsulta: 2022/13/13).

---

Jatorrizko testua: Fernando Cid Lucas

Itzulpena: BATUA itzultzaile automatikoa

Itzulpenaren berrikusketa: Joseba Rodriguez Zuazua