Arantza Cuesta Ezeiza euskal historialari eta kultur kudeatzailea da, eta ibilbide profesional luzea egin du euskal kultur ondarea zaintzen, dokumentatzen eta zabaltzen. Prestakuntza akademiko sendoarekin eta kultur sektorean eskarmentu handiarekin, kultura-erakundeetan erantzukizuneko hainbat kargu bete ditu, eta 2018an Eusko Ikaskuntzako zuzendari izendatu zuten.
Prestakuntza akademikoa eta espezializazioa
Arantza Cuesta Ezeizak Deustuko Unibertsitatean hasi zuen goi mailako prestakuntza, eta Geografia eta Historia ikasketak egin zituen bertan. Ondoren, Artearen Historian espezializatu zen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan, eta 1985ean titulazioa lortu zuen.
Etengabeko prestakuntzarekin zuen konpromisoaren ondorioz, graduondoko hainbat ikasketa egin zituen, besteak beste: Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV-EHU) Euskal Ikasketetako Unibertsitate Espezialista 1997an, eta Dokumentazio Digitaleko Unibertsitate Espezialista Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitatean 2002an. Horrez gain, Dokumentazio Digitaleko Master bat osatu zuen Kataluniako unibertsitate horretan bertan, eta, horrela, bere profil profesionala sendotu zuen ondare kulturalaren eta teknologia berrien arteko elkargunean.
Ibilbide profesionala
Arantza Cuestaren karrera profesionala 1987an hasi zen, Eusko Ikaskuntzan ondare historiko-artistikoaren arloan lanean hasi zenean, Eusko Jaurlaritzarentzat Euskadiko Ondare Arkitektonikoaren inbentarioa egiteko. Aldi horretan, kultura-ondasunak katalogatzeko, zaintzeko eta zabaltzeko eskumenak garatu zituen, eta ondoren espezializatzeko oinarriak ezarri zituen.
1991 eta 1994 artean, Donostiako Elizbarrutiko Eliza Katolikoaren Ondasun Higigarrien Katalogoan lan egin zuen. Harentzat ere argazki-lan garrantzitsua egin zuen, Gipuzkoako ermita, eliza eta santutxoetako ondare-elementuen, pieza artistikoen eta liturgia-erabilerako objektuen 30.000 argazki baino gehiago hartuta. Bilduma honek 4.000 irudi baino gehiago ditu, eta margolanak, eskulturak, erliebeak, erretaulak, bataiarriak, urregintzako piezak, ehunak eta Gipuzkoako hainbat altzari erlijioso biltzen ditu.
1995ean, Arantza Cuesta berriro sartu zen Eusko Ikaskuntzan, eta ibilbide profesional luze eta emankorra hasi zuen. Hasieran, hainbat erantzukizun kargu izan zituen dokumentu-ondarearen eta informazioaren eta komunikazioaren teknologien (IKT) arloetan.
1997 eta 2002 artean, Eusko Ikaskuntzaren Mediatekaren kudeaketa bere gain hartu zuen, euskal dokumentu-ondarea zaintzeko eta zabaltzeko lanak garatuz. Aldi hori iraultza digitalaren gorakadarekin eta kulturaren eta ondarearen esparruan teknologia berriak pixkanaka sartzearekin batera gertatu zen, eta arlo horretan nabarmendu eta aitzindaria izan zen.
2002an Eusko Ikaskuntzaren Euskomedia Fundazioa sortu zenean, Arantza Cuesta izendatu zuten erakunde horretako zuzendari, eta 2014ko uztailera arte beteko zuen kargu hori. Bere zuzendaritzan, proiektu esanguratsuak bultzatu zituen, hala nola "Euskomedia" Euskal Kulturaren Informazio Sistema, hainbat datu base biltzen dituena, Auñamendi Entziklopedia digitala, Euskonews & Media aldizkaria, Euskal Kantutegia eta Euskal Kultura Prentsan 1900-1975 barne. Era berean, Eusko Ikaskuntzaren eta erreferentziazko beste kultur erakunde batzuen funts editoriala digitalizatzea eta sarean jartzea sustatu zuen, baita Nafarroako Entziklopedia Handiaren datuak digitalizatzea eta modelatzea ere, erreferentziazko beste proiektu batzuen artean.
2014an, Eusko Ikaskuntzara itzuli zen, Sustapen eta Teknologia zuzendari gisa, eta izen horrekin hartu zituen zabalkunde, komunikazio eta informazioaren eta komunikazioaren teknologien arloak. Ardura berri horri esker, euskal kultura-ondarea ingurune digitalean babesteko eta zabaltzeko estrategiak garatzen jarraitu ahal izan zuen.
2017tik aurrera, Eusko Ikaskuntzaren XVIII. Kongresuaren eta Mendeurreneko Ekitaldien koordinazioa eta idazkaritza teknikoa bere gain hartu zituen, garrantzi handiko kultur ekitaldien kudeaketan antolatzeko gaitasuna eta ikuspegi estrategikoa zituela erakutsiz.
2018ko urtarrilean, Arantza Cuesta Ezeiza Eusko Ikaskuntzako zuzendari izendatu zuten, Iñaki Ibarra Unzueta ordezkatuz. Izendapen horrek erakundearen ibilbide luzea eta harekiko konpromisoa aitortzea ekarri zuen, bai eta erakundea sakon ezagutzea ere, hiru hamarkada baino gehiago lehenago hasi baitzen horretan lanean.
Arantza Cuestak 2018an Eusko Ikaskuntzaren zuzendaritza hartu zuenetik, funtsezko zeregina izan du Eusko Ikaskuntzaren antolaketa eredu berria egokitzeko eta sendotzeko, erakundea euskal gizartearen egungo erronkei eraginkortasunez erantzutera bideratutako eraldaketa prozesu batean gidatuz. Bere lidergoa bereziki garrantzitsua izan da Eusko Ikaskuntzaren azken bi Kongresuen antolaketan eta proiekzioan — 2018ko XVIII. Kongresua, Geroa Elkar-Ekin/El futuro que nos (re) une/Notre futur ensemble, eta 2024ko XIX. Kongresua, Elkartzen Gaituena/Lo que nos unido —, Eusko Ikaskuntzak Euskal Herriaren etorkizuna eraikitzeko eragile nagusi gisa duen zeregina birdefinitzeko funtsezko mugarriak izan baitira. Kongresu horiek hausnarketa kolektiborako, parte-hartze sozialerako eta proposamen estrategikoak formulatzeko gune bihurtu dira, erakundearen konpromisoa indartuz ezagutza aplikatuarekin, kohesio sozialarekin eta mugaz gaindiko lankidetzarekin.
Erakundearen lidergoak bultzada nabarmena eman dio erakundearen eraldaketa digitalari. Dokumentu-ondarearen eta informazioaren teknologien kudeaketan aurretik ibilbide sendoa egin ondoren, Cuestak plataforma digitalen modernizazioa sustatu du, ezagutza eskuratu eta zabaltzeko. Euskomedia sistema bezalako ekimenei jarraipena eman die, euskal kulturari buruzko informazioan erreferentzia gisa duen zeregina indartuz. Gainera, artxibo historikoen digitalizazioa eta Eusko Ikaskuntza pandemian zehar ingurune birtualera egokitzea gidatu ditu, online ekitaldiak eta lankidetzak erraztuz. Bere esperientzia funtsezkoa izan da, halaber, erakundeek webgunean eta sare sozialetan duten presentzia indartzeko, erronka sozial eta teknologiko berriekin koherentea den estrategia digitala sendotuz.
Jarduera akademikoa eta ekarpenak
Bere ibilbidean zehar, Arantza Cuestak aktiboki parte hartu du bizitza akademikoan eta kulturalean, eta hizlari gisa parte hartu du kongresu, ikastaro, mintegi eta hitzaldi askotan, bai Europan, bai Amerikan.
Bere irakaskuntza-jardueren artean, Euskal Herriko Unibertsitatearen "Informazio birtuala. Jatorrizko dokumentutik digitalera "2000. urtean, Informazio-sistemei buruzko tailerrak egin ziren Liman eta Cuzcon, eta" Ondare digitalaren balioa nabarmentzea" tailerra eman zuen Buenos Airesko Argentinako Unibertsitate Katolikoan 2004an, ondare digitalaren kudeaketaren esparruan nazioarteko proiekzioa agerian utziz.
Ikertzaile gisa, Auñamendi Entziklopedian lagundu du, baita beste argitalpen batzuetan ere, eta artikulu espezializatuak idatzi ditu, hala nola Donejakue Bideari eskainitakoa, Euskal Herriko ondare kulturalari eta ibilbide historikoei buruz duen ezagutza erakutsiz.
Arantza Cuesta Ezeizaren ibilbide profesionalak euskal kultura-ondarea zaintzeko, dokumentatzeko eta zabaltzeko konpromiso iraunkorra islatzen du, batez ere ingurune digitalera egokitzeko. Diziplina anitzeko prestakuntzak, ikasketa historiko-artistikoak eta dokumentazio digitalean espezializatuta, digitalizazioko eta ondare kulturalerako sarbideko proiektu berritzaileen buru izatea ahalbidetu dio.
Ia lau hamarkadatako jarduera profesionalean, funtsezko zeregina izan du euskal erakunde kultural garrantzitsuak modernizatzeko, bereziki Eusko Ikaskuntza eta Euskomedia Fundazioa, eta modu erabakigarrian lagundu du memoria kolektiboa babesten eta euskal kulturaren nazioarteko proiekzioan. 2018an Eusko Ikaskuntzako zuzendari izendatzeak euskal kultur ondarea bere adierazpen guztietan balorizatzera bideratutako karrera baten aitorpena adierazten du.