Kontzeptua

Medizina

Medizia

Pertsonaia hau Maskarada Beltzaren partaidea da, eta sarri ikusten da Kauter edo Buhameen taldekideen artean nahastuta. Medikua da eta bere eginkizunik garrantzitsuena Pitxu berpiztea da.

Medizina ez da Maskarada guztietan agertzen; ez dagoenean, haren funtzioa Kautera batek egiten du.

Haren lanbidearen jantzia darama, baina Maskarada batetik bestera janzteko era zeharo aldatu daiteke: mantal zuria (edo berdea, edo urdina), medikuen eskunarruak, eta, maleta batetan sartuta (edo karrotxo batetan), haren eginkizuna betetzeko beharko dituen tresna guztiak, neurrigabeko tamainakoak normalean.

Herellek, Medizinaz gain, beste pertsonaia aipatzen du: Apothikaria (botikaria), eta haren denboran medikuek erabilitako janzkera deskribatzen digu: lebita beltza, eta kapela luzea. Medizinak liburu handia darama, eta Apothikaria, xiringa mehatxagarria.

Maskaradan zehar ikusleen artean dabil, jende guztiari sendatzeko asmoz, eta parte hartze berezia dauka Kauteren funtzioan: honetan, Pitxu hiltzen denean, Kauterek Medizina deitzen dute, haren diagnostikoa egin dezan. Medizinak Pitxu aztertzen du, alde guztietatik, eta Pitxuren ebakuntzari ekiten dio, haren sabeletik gauza sinesgaitzak ateraz, Pitxu berpiztea lortzen duen arte.

Lehen, garrantzi gehiago omen zeukan. Maskaradetan Barberaren pertsonaia zegoenean, Medizinak, Txorrotxen funtzioan ere, bere betebeharra zuen. Honetan, Barberak deitzen zuten Txorrotxa nagusiasi bizarra mozteko. Lan hori egiterakoan, Barberak Txorrotxari lepoa mozten zion ; Medizina eta Apothikaria deituta, zaurituaz arduratzen ziren sendatu arte.

  • ALFORD, Violet. "Les Mascarades Souletines en 1914 et aujourd'hui", Dantzariak ; 2. Donostia: Euskal Dantzarien Biltzarra, 1971.
  • ANGUIOZAR, Martin de (BERRAONDO, Ramón de). "Danzarines suletinos". Euskalerriaren Alde ; Donostia: Martín y Mena, 1929, 310. zenb, 361-367 or.
  • ANGUIOZAR, Martin de (BERRAONDO, Ramón de). "Danzarines suletinos". Txistulari; Donostia:Asociación de Txistularis, 1930, 13, zenb.
  • BADE, J. "Le Carnaval chez les Basques de la Soule", L'Observateur des Pyrenées, 1840, 6. zenb.
  • BERZAITZ, Pier Paul. "Maskaradak".El mundo de los Pirineos. Fiestas Tradicionales, Bilbo: SUA Edizioak, 2001, 24. zenb., 22-25. or.
  • CAUBISENS, J. B. "Costumbres populares - El Carnaval Suletino", Dépêche de Toulouse-k itzulita. Euskalerriaren Alde. 1923, XIII. urtea, 57-59. or.
  • CHAHO, Joseph Augustin. Biarritz entre les Pyrenées et l'ocean. Itinéraire pittoresque. Bayonne : A. Andreossy, 1855.
  • CHAHO, Joseph Augustin. "Viaje a Navarra durante la insurrección de los Vascos (1830-1835)", Martin de Anguiozar-ek itzulita. Revista Internacional de los Estudios Vascos. 1930, 21-1. zenb. 113-114 or.
  • DANTZARIAK IPAR-EUSKADIKO ORDEZKARITZA (POLO, M.J.C.). "Ziberoako Ihauteria". Dantzariak. 1978, Ale Berezia 2.
  • GUILCHER, Jean Michel. "La tradition de danse en Béarn et Pays Basque Français". Paris:Editions de la Maison des Sciences de l'homme, 1984
  • HERELLE, George. "Les Mascarades Souletines", Revista Internacional de los Estudios Vascos. 1914, 8, 368-385. or.
  • HERELLE, George. "Les Mascarades Souletines (Suite)", Revista Internacional de los Estudios Vascos. 1923, 16, 159-190. or.
  • IHAUTERIAK 93. ALTZÜRÜKÜKO MASKARADA. Bilboko Arriaga antzokian 1993eko Otsailaren 21ean egindako emankizunean banatutako esku programa.
  • JAN TA LO, "Xuberoko Maskarada", Txistulari 1972, 71. zenb.
  • LEIZAOLA, Fermin. "Carnaval Rural", Dantzariak ; 28. zenb. Bilbo: Euskal Dantzarien Biltzarra, 1984.
  • MASKARADAK-LA MASCARADE. ZÜBEROKO HERRI IHAUTERIAK-CARNAVAL POPULAIRE DE SOULE. SÜ AZIAren sail bereziak - Les cahiers de SÜ AZIA. 1993.ko Urtarila - 2. zenb.
  • MICHEL, Francisque. Le Pays Basque, sa population, sa langue, ses moeurs, sa literature et sa musique. Paris : Librairie de Firmin Didot Freres. 1857.
  • SALLABERRY, Jean Dominique Julien, "Les Mascarades Souletines", La Tradition au Pays Basque, Paris, 1899, 265-280 or.
  • SAN SEBASTIAN, Koldo "Maskarada. Carnaval en el Pirineo Vasco". Deia, 30/01/1994, 30. or.
  • TRUFFAUT, Thierry. "Intento de clasificación de los carnavales rurales vascos en 1983 y 1984"", Dantzariak ; 33. zenb. Iruña: Euskal Dantzarien Biltzarra, 1986.
  • TRUFFAUT, Thierry. "Le retour des Mascarades", Dantzariak ; 39. zenb. Iruña: Euskal Dantzarien Biltzarra, 1987.
  • URBELTZ, Juan Antonio. Dantzak. Caja Laboral Popular, 1978.
  • VEYRIN, Philippe. "Le plus ancien zamalzain connu". Txistulari. 1965, 44. zenb. 26. or.