Lexique

SEDA

Hebra sutil, lustrosa y muy flexible, con que forman sus capullos ciertos gusanos u orugas, ziriko (AN, BN, G, L), ziriku (AN, BN, Bonap.), seda (AN, BN, L, S, Lh), zeta (BN, L, R, S, R, Bonap), zeda (G, Géz. Lh), ceta (Leiz), ziripleta (B?, F. Seg.), txiri (Humb. I. G.); zirikuzko mnatonak besta aundietan ibiltzeko zeduzkaten lengo andreek (AN-b, AZk.), las señoras de antaño tenían mantones de seda para usarlos en grandes festividades.

Tejido de seda, seda-oihal (AN, BN, L, S, Lh), zirik-eun (AN, B, G), zirik-ehun (BN, L), sedaki seda-oial (Pl. Mug), sedea (Añib).

Hilo formado con varias de estas hebras, zetari (R-uzt), hari (Lh).

Seda cruda; la que conserva la goma que naturalmente tiene, kadaso (BN, Lh).

Cerda de algunos animales, especialmente del jabalí, zurda (BNc, Lain, S?), zurd-ille (Pl. Mug).

Gusano de seda, sedar (ANleZ, G-t), zetar (PI. Mug).

Criadero de seda, sedategi (AN, BN, L, S, H, Lh), zetartegi (Pl. Mug).

Capullo del gusano de seda, zorro (AN, BN, L, S, H, Lh), seda-kapulu (Hb, Lh).

Cubrir de seda, sedaztu (AN, BN, L, S, Hb, Lh).

Fular de seda, zeta-lephoko (S, Fx. Lh).

Imitación a seda, sedantzeko (L, H, Lh).

Fig. y fam. Dícese de la persona dócil, gozo, etorkor (c), malgu (G), eskurakoi (B, Gc), ezikor (AN, Bc, BN-s, Gc, R), et(h)orkorra (Duv. ms), eskukoi (BN-s, G?, R), ekar-errez (PI. Mug); buruak Joakaz gazteenari begia ezarri zioten, nai zutena egiteko eskurakoyagoa izango zan ustea artuta (Lard. Test. 319-27), los jefes se fijaron en Joacaz, en el más joven, creyendo que sería más manejable, para hacer de él lo que ellos querían; zure serbitzariari emanen diozu beraz bihotz bat ethorkorra (Duv. III. Reg. III-9), daréis pues a vuestro siervo un corazón dócil como la seda.

Como una seda, fr. fig. y fam. Muy suave al tacto, guri-guria (c), oso biguina (B, G), guztiz leuna (AN-b, B, BN-ald, G, L).

Fig. y fam. Dícese cuando se consigue algo con gran facilidad, errez (B, G), aise (BN, Sal).

Diccionario Auñamendi