1758ko otsailaren 28an Mutrikun (Gipuzkoa) jaiotako euskaltzale eta Errege Kontseiluen abokatua. Cosme Damián de Churruca Trafalgarreko heroiaren anaia. Bere jaioterriko alkate izan zen luzaroan. 1794ko frantziar eta napoleondar inbasioetan herrialdearen defentsaren antolakuntzan nabarmendu zen. Perocheguirekin batera, euskara Paradisuan, bere zenbait eskuizkributan, bereziki Lauroguei eta Hiztegi Etimologikoan, hitz egin zen jatorrizko hizkuntza izan zela defendatzen duen euskal-angelismoaren adierazle nagusienetako bat da. Lauroguei azpititulu esanguratsua darama: Paraphaarsia edo parabolen edo profezien azalpena, etab. bascongado hizkuntzaren bidez. Hiru zati ditu: a) «Epaiketarako sarrera». b) «Jesutxristo bere maiorrean zein herritan jaitsi behar den adierazten da». Atal honetan, «Christo Euskal Herrian bizi zela frogatzen jarraitzen du, eta bere jatorrian mundura etorri zen». c) Sentimenezko seinaleen bidez markatzen da Jesukristok bere sufrimenduaren bosgarren eta azken Hiriari buruz bere osotasunean lurrean egon behar duen eguna». Bertan, euskara «Aitaren ahotik atera zen betiereko testamentutzat» kalifikatzen du, eta Biblia kabalistikara eta euskal etimologia zentzugabeen bilaketa neurrigabera nahasten du. «Baina, ohartarazi digu Arocenak, erratu egingo da gure arazoen ikuspegi pertsonal hori, bizitzea egokitu zitzaion garaiek oso sustatua, beste gai batzuetara hedatu zela uste duena. Kontzeptu faltsu hori ezerezean geratuko da bere anaia Cosme Damianen biografia zuhurragatik eta bizitza osoan zehar sinatu zituen zuzenbidezko txostenengatik». Erref. Urquijo, J. de: D. Julián de Churruca y Elorza, «Revista Internacional de Estudios Vascos», 1935, pp. 740-746; Arocena, F.: Diccionario biográfico de Guipúzcoa, Auñamendi, n. 32.Ainhoa AROZAMENA
AYALA
AYALA