Euskarazko idazlea, Goizuetan (Nafarroa) 1959an jaioa. 12 urte zituela, familiarekin Leitzara joan zen bizitzera. Arrasateko (Gipuzkoa) eskola politeknikoan ingeniaritza ikasketak egiten ari zela, Leitzara (Nafarroa) itzultzea erabaki zuen, haurtzaroan ezagutu zuen baserri eta euskal hiztun munduarekin bat egiteko, idazleak berak azpimarratu duenez. 1985ean, Gipuzkoako Aurrezki Kutxa Probintzialak Joanes d'Iraolaren olerki bilduma poema-liburua argitaratu zion, erakunde horrek sortutako Irun Hiria Sarian saritua. 1987an Emily argitaratu zuen (Edit. Bertan, Emily pertsonaiaren biografia bat eskaintzen du lehenik, eta ondoren, fikziozko pertsona horrek berak sinatutako poema-liburu bat. Perurena Emilyren material poetiko horiek editatzeaz arduratuko zen. Lehen poema bilduma hauetan, Perurenak erritmoz eta errimaz egindako poesiarekiko interesa erakusten du. Patzikuren aburuz, hizkuntza literarioak musikala izan behar du lehenik, escuchar.En
1988an Apaiz gaztearen kantutegi zaharra (Pamiela) poema-liburua argitaratu zuen, euskarazko literatur sorkuntzako «Xalbador» sariaren irabazleak (accesita), 1987ko edizioan. 1990ean, Apo tipiaren burutazioak (Erein) saiakera. 1991n euskarazko kazetaritzaren Rikardo Arregi Saria irabazi zuen, "El Diario Vasco"-ren "Zabalik" gehigarrian kolaboratzaile lanetan hainbat urte eman ondoren, erreportajeak eta iritzi artikuluak idatziz. Baita XIX. mendeko 90eko hamarkadan ere. XX artikulu ugari argitaratu zituen "Euskaldunon Egunkaria" egunkariko
"Nafarkaria" gehigarrian. 1992an Koloreak euskal usarioan (Erein) izeneko saiakera plazaratu zuen. 1993an, Kutxak Euskarak sorgindutako zenbakiak argitaratu zion, zenbakien sinbologiari buruzko Irun Hiria Saria irabazi zuen saiakera. Urte berean, Pamiela etxeak Ixileko kantak poema liburua argitaratu zuen. 1994an, Marasmus femeninus (Elkar) saiakera argitaratu zuen, emakume kondizioari eta gizartean duen paperari buruzkoa, gutun moduan egituratutako liburua, Leitza inguruko euskaran idatziak eta ideia feministekin kritikoa. 1995ean, argitaletxe berak, Elkar argitaletxeak, artikulu bilduma bat argitaratu zion, Zurian zirika.Perurena izenburupean. Denbora
asko behar izan du ahozko literaturaren lekukotasunak jasotzeko, edo Leitzako adineko jendearen eta inguruko beste herri batzuetakoen artean gertatutako testigantza soilak jasotzeko, ez hainbeste interes etnografikoagatik, baizik eta ahozko mundu horren kalitate eta baliagarritasun literarioaz konbentzituta. 1996an, Euskaltzaindiak eta BBK-k Leitzako errege erreginak liburua argitaratu zioten, herriko hainbat istorio txikiren bilduma, dozenaka adinekorekin izandako topaketetan jasoak. Perurenak, lan haren hitzaurrean, honako hau aitortu zuen adinekoei buruz: "Nire bizitzak, nire herriak, nire hizkuntzak, ez lukete zentzurik izango euskaldun horiek gabe. Nire nortasunaren funtsezkoena haiei zor diet. Beti ofiziala dena arrotz bezala kontsideratu duen euskaldun arrunt horren ahotan, ez Elizak, ez Udalak, ez eskolak, ez unibertsitateak, ez telebistak eman ez didaten zentzu eta bihotza eskaintzen dizut".Perurenaren
poesiari dagokionez, gogoratu behar da beti agertu izan dela Orixeren miresle gizon hark Naturaz idazteko duen gaitasunari dagokionez. Koldo Izagirrek idatzi du (XX. mendeko poesia kaierak, Edit. Susa, 2000) Perurenak Naturaren ñabardura guztiak, usain, kolore eta soinu guztiak izendatzen dakiela, eta "gure ruralismo guztia deskubritzen jakin ez zuen Natura horren kantaria" dela. Hona poetaren
beste deskripzio bat, Izagirreren eskutik: "Perurena, lehenik, zentzumenen poeta bat da, dohain garesti hori du. Bere obra poetiko ugarian paisaia da protagonista nagusia eta, beraz, poetaren bakardadea azpimarratzen da. Guztiarekin ere, horrek ez du Naturarekin fusio mistiko batera edo sentimentalismora eramaten, Orixeren kasuan bezala; Perurenak panteismoz bizi du mundua".Bere poesia liburuetan,
Perurena editore soil gisa agertzen da, edo beste pertsona batzuen testuak argitara ateratzeaz arduratzen da, kasu batean apaiz gaztea izango dena, bestean Emily izeneko neska eta beste batean Fidel izeneko laguna. Baina, kasu guztietan, pertsonaia horiek Leitzako idazlearen ahots poetikoa erakusten dute. Askotan, natura zibilizazioari kontrajartzen zaio n.El
kritikari Jon Kortazarrek irudimenak Perurenaren poesian duen garrantzia azpimarratu du, baita idazle honen xehetasun erromantikoak ere. Perurenak euskal tradiziotik hartutako irudiak oinarri hartuta surrealismoa egiten duela ere iradoki du kritikariak.Felix
IBARGUTXI OTERMIN
1988an Apaiz gaztearen kantutegi zaharra (Pamiela) poema-liburua argitaratu zuen, euskarazko literatur sorkuntzako «Xalbador» sariaren irabazleak (accesita), 1987ko edizioan. 1990ean, Apo tipiaren burutazioak (Erein) saiakera. 1991n euskarazko kazetaritzaren Rikardo Arregi Saria irabazi zuen, "El Diario Vasco"-ren "Zabalik" gehigarrian kolaboratzaile lanetan hainbat urte eman ondoren, erreportajeak eta iritzi artikuluak idatziz. Baita XIX. mendeko 90eko hamarkadan ere. XX artikulu ugari argitaratu zituen "Euskaldunon Egunkaria" egunkariko
"Nafarkaria" gehigarrian. 1992an Koloreak euskal usarioan (Erein) izeneko saiakera plazaratu zuen. 1993an, Kutxak Euskarak sorgindutako zenbakiak argitaratu zion, zenbakien sinbologiari buruzko Irun Hiria Saria irabazi zuen saiakera. Urte berean, Pamiela etxeak Ixileko kantak poema liburua argitaratu zuen. 1994an, Marasmus femeninus (Elkar) saiakera argitaratu zuen, emakume kondizioari eta gizartean duen paperari buruzkoa, gutun moduan egituratutako liburua, Leitza inguruko euskaran idatziak eta ideia feministekin kritikoa. 1995ean, argitaletxe berak, Elkar argitaletxeak, artikulu bilduma bat argitaratu zion, Zurian zirika.Perurena izenburupean. Denbora
asko behar izan du ahozko literaturaren lekukotasunak jasotzeko, edo Leitzako adineko jendearen eta inguruko beste herri batzuetakoen artean gertatutako testigantza soilak jasotzeko, ez hainbeste interes etnografikoagatik, baizik eta ahozko mundu horren kalitate eta baliagarritasun literarioaz konbentzituta. 1996an, Euskaltzaindiak eta BBK-k Leitzako errege erreginak liburua argitaratu zioten, herriko hainbat istorio txikiren bilduma, dozenaka adinekorekin izandako topaketetan jasoak. Perurenak, lan haren hitzaurrean, honako hau aitortu zuen adinekoei buruz: "Nire bizitzak, nire herriak, nire hizkuntzak, ez lukete zentzurik izango euskaldun horiek gabe. Nire nortasunaren funtsezkoena haiei zor diet. Beti ofiziala dena arrotz bezala kontsideratu duen euskaldun arrunt horren ahotan, ez Elizak, ez Udalak, ez eskolak, ez unibertsitateak, ez telebistak eman ez didaten zentzu eta bihotza eskaintzen dizut".Perurenaren
poesiari dagokionez, gogoratu behar da beti agertu izan dela Orixeren miresle gizon hark Naturaz idazteko duen gaitasunari dagokionez. Koldo Izagirrek idatzi du (XX. mendeko poesia kaierak, Edit. Susa, 2000) Perurenak Naturaren ñabardura guztiak, usain, kolore eta soinu guztiak izendatzen dakiela, eta "gure ruralismo guztia deskubritzen jakin ez zuen Natura horren kantaria" dela. Hona poetaren
beste deskripzio bat, Izagirreren eskutik: "Perurena, lehenik, zentzumenen poeta bat da, dohain garesti hori du. Bere obra poetiko ugarian paisaia da protagonista nagusia eta, beraz, poetaren bakardadea azpimarratzen da. Guztiarekin ere, horrek ez du Naturarekin fusio mistiko batera edo sentimentalismora eramaten, Orixeren kasuan bezala; Perurenak panteismoz bizi du mundua".Bere poesia liburuetan,
Perurena editore soil gisa agertzen da, edo beste pertsona batzuen testuak argitara ateratzeaz arduratzen da, kasu batean apaiz gaztea izango dena, bestean Emily izeneko neska eta beste batean Fidel izeneko laguna. Baina, kasu guztietan, pertsonaia horiek Leitzako idazlearen ahots poetikoa erakusten dute. Askotan, natura zibilizazioari kontrajartzen zaio n.El
kritikari Jon Kortazarrek irudimenak Perurenaren poesian duen garrantzia azpimarratu du, baita idazle honen xehetasun erromantikoak ere. Perurenak euskal tradiziotik hartutako irudiak oinarri hartuta surrealismoa egiten duela ere iradoki du kritikariak.Felix
IBARGUTXI OTERMIN