Biografiak

Lizundia Aramaio, Julen

Gipuzkoako kultur munduko pertsonalitatea, 1934ko abenduaren 3an Zarautzen jaiotako editorea.

18 urterekin, batxilergoa bukatuta, Jesusen Lagundian sartu zen. Loiolan Humanitate eta Filosofiako ikasketak egin zituen, hiru urte eman zituen Gijongo Unibertsitate Laboralean irakasle lanetan, 1966an Teologiako lizentziatura lortu zuen Deustuko Unibertsitatean eta, Belgikako prestakuntza amaitu ondoren, apaiz langile gisa hasi zen lanean Liejako lantegi batean. Esperientzia horrek hiru urtez jarraitu zuen (1967-1970) Zumarragako eta Errenteriako lantegietan.

1972an, Filosofia eta Letretako lizentziatura lortu zuen Deustuko Unibertsitatean, eta, ikaskide taldeak bultzatuta, argitaletxe bat jarri zuen abian, Euskal Herriko garaiko (frankismoaren azken urteetako) kultura-beharrei erantzuten saiatzen zen proiektu sozial eta aurrerakoi bat zuena. Lehen errealizazioa Etor taldea da, 1973an Gero izena hartu zuena, Bilboko Mensajero argitaletxearen barruan, euskarazko liburuen sail erdi autonomo gisa, eta hainbat bildumarekin hornitua: helduentzako literatura, hilean liburu bat; gazte literatura, haur literatura, eta irakaskuntza-liburuak, batez ere gizarte- eta dibulgazio-zientzien esparruan, ezartzeko eta garatzeko zailtasunak aurkitzen zituen euskara batuari bultzada irmoa emanez.

1973an, Jesusen Lagundia utzi eta bi urte geroago, ESEI talde politikoaren sorreran eta garapenean parte hartu zuen, 1981ean desegin zen arte.

1976an, Gero argitaletxe independente bihurtu zen, Erein izenarekin (sozietate anonimoa), euskal kulturari zerbitzu emateko ildo berean, eta sortzaileen batzorde batekin, helburuekiko eta independentziarekiko leialtasuna bermatzeko. Urte haietan, Franco hil ondoren, kultura-berpizkundea ekarri zuen maila guztietan, nahiz eta bitarteko gutxi izan, eta Ereinek mugimendu horrekin bat egin zuen, helduentzako euskarazko literaturako bildumekin eta historia, soziologia, politika eta mugako gaiei buruzko bildumekin, sortzen ari diren beharrei erantzuteko. Gazte eta haur literaturako euskarazko materialen artean komikiak nabarmentzen dira, hala nola Ipurbeltz hilabetekari ezaguna (1977-2008).

Irakaskuntzari dagokionez, Erein euskarazko irakaskuntzaren eskaerei erantzuten joan zen, lehen urteetarako irakurketa liburuekin eta ikasliburuekin eta ikasmaterialekin maila guztietako ikasgai guztietan lehen hezkuntzatik hasi eta unibertsitatera arte, beti herrialdeko egileekin eta ikuspegi propio batetik, euskal eskola publikoari bultzada zehatza emanez, irakasleen lankidetzari eta beren maila profesionala igotzeari.

Erein argitaletxeko zuzendaria izan zen erretiroa hartu zuen arte, 1999an. Euskal Editoreen Elkartearen sortzaileetako bat (1984) eta lehen lehendakaria ere izan zen. Editore gisa, kultura-eragileen (idazleak, irakasleak, ilustratzaileak, artistak...) sormena sustatu zuen, bere lanak argitaratzea erraztuz, eta, aldi berean, beste batzuekin batera, euskarazko argitalpen-mundua eraldatzen, modernizatzen eta profesionalizatzen lagundu zuen, garai berrietara egokituz.

Erretiroa hartu ondoren, Euskal Herriko Zuzenbide Historikoaren Institutuko eta FEDHAV-eko (Euskal Herriko Zuzenbide Historiko eta Autonomikoa Aztertzeko Fundazioa) argitalpen zerbitzuan kolaboratu zuen (2002-2007).