Euskal historialaria, Bermeon (Bizkaia) 1869ko ekainaren 2an jaioa. Madrilen hil zen 1924ko ekainaren 19an.
Oso txikia zela, Perura eraman zuten. Han ikasi zuen apaiz karrera, eta amaitu baino pixka bat lehenago utzi zuen. Ekuadorrera joan eta kazetaritzan hasi zen. 1897an herrialdetik kanporatua izan zen telegrama bidez Ekuadorreko ordezkarien Diputatuen Ganbararen bilera boikotarazi zuelako, non Kubak independentziarako eskubidea zuen ala ez bozkatuko zen. Costa Rican kokatu zen, eta El Noticiero goizeko egunkaria sortu eta haren jabe izan zen. El Noticiero 1903an agertu zen lehen aldiz San Josen. Izaera independentekoa, laster herrialdeko tirada handienekoa izatera iritsi zen. Urte batzuk geroago, bere osasuna zela eta, kontinente amerikarra utzi eta Bilbora etorri zen. Bizkaiko hiriburuan bertako egunkarietan kolaboratu zuen.
1911n, Francisco de Ulacia eta Pedro Sarasquetarekin batera, Bilboko Euzko Zirkulu Errepublikar Nazionalista jarri zen martxan. Ateneo Zientifiko-Literarioaren bazkide sortzailea izan zen, eta P. Beraz, Ispizua da figura horren balioa handitzearen aitzindarietako bat. Real Sociedad Geograficako bazkide oso izan zen eta Hispanoamerikako Kultura Batzordeko kide izan zen. 1930ean Bergarako euskal abertzaletasunaren batzarrera joan zen, gero ANVko disidenteekin batera. Bere historialari lana honako lan hauetan patentatu zen:
- Gaur egungo gerra eta Francisco de Vitoria euskaldunaren doktrinak, Bilbo, 1915;
- Euskaldunen historia Amerikaren aurkikuntzan, konkistan eta zibilizazioan, Bilbo, 1914-1919, 6 liburuki;
- Munduari lehen itzulia. IV. mendeurrena: 1522-1922. Geografiaren eta kosmografiaren historia Antzinaroan eta Erdi Aroan, espainiarrek eta portugaldarrek XV. eta XVI. mendeetan egindako itsas aurkikuntza handiei dagokienez. Madril, 1922, 2 liburuki;
- Geografia eta Kosmografiaren Historia. Madril, 1922-1926, 2 liburuki.
"Euskalerriaren Alde", "Euzkadi", "Unión Iberoamericana", "El Mercantil de Manila" aldizkarietan eta ABC eta beste egunkari batzuetan ere hainbat artikulu idatzi zituen. Bere lanak, oro har, Pardo Bazán, C. Echegaray, Ramiro de Maeztu, T. Aranzadi, etab. Hala ere,
"mendea ahaztuta arimaren alde lan egiten dutenengan ohikoa denez, euskal jakintsua mingostasunez gainezka zegoen, penaz eta kezkaz eta malenkoniaz oinazetuta. Ispizuak ez zuen baliabiderik ikasketak egiteko. Nire begien aurrean mugitzen zen, besoak astinduz, ahotsa goratuz, lanabes bat, idazlearen luma kasu, bere eskuetan edukitzearen zoritxarraren kontra oihukatuz, zeren idazleak, gainerako lanabes guztiek ez bezala, ez baitzuen balio egunero hamalau eta hamasei orduz berarekin lan egiten zuenaren elikadurarako..."
(Ramon de Basterra, 1924ko ekainaren 22ko "El Noticiero Bilbaíno" egunkarian).
Bere lan nagusia, Euskaldunen historia aurkikuntzan, konkistan eta..., Eusko Ikaskuntzaren Zirkuluak sustatutako lehiaketa baterako egin zen, 5.000 pezetaren bidez. saritzekoa. K. Echegarayk, Bizkaiko Foru Aldundiak horri buruzko txosten bat egiteko enkargua eman dionak, honako hau dio:
"Ispizua jaunak 1914an inprimatutako Historia hau ahalegin galanta da, eta, bere estiloagatik, ez da beti zuzengabekeriarik gabea, baina lasaia, irmoa eta animatua, baieztapen guztien egiaztapen dokumentalak bilatzen dituen orientazio kritikoagatik, nahiz eta batzuetan gehiegi eramaten utzi aieru gutxi-asko onargarriengatik, errebelazio eta fruitu emankorragoengatik. Eta ez zela hautazkoa haien zain egotea, hurrengo liburukiek frogatzen dute hori, lehenengoa baino askoz gehiago baitira, ikerketen zabaltasunak, iturri ugari ezagutzeak eta goratze kritikoak... "
Sevillako eta Bartzelonako mundu-erakusketen garaipena prestatzen bere zientzia eta idealekin gehien saiatu zen gizonetako bat izan zen. Hil zenean, Donostian, Hondarribian, Hernanin, Bermeon, Erandion, Madrilen eta beste hainbat lekutan eskaini zitzaizkion kaleak. Erref. García Basterrechea, M.: Ispizuaren bigarrena. Su vida y sus obras, Madril, 1934; Jon Bilbao: Bibliografia. t. IV eta IX, "Enciclopedia General Ilustrada del País Vasco".
