Abeslariak

Chavero Aramburu, Hector (1977ko bertsioa)

Atahualpa Yupanqui. 1908ko urtarrilaren 31n Campo de la Cruzen (Pergamino) jaiotako kantari eta konpositore argentinar ospetsua. Aita kreolea eta ama euskalduna zituen: «amaren aldetik Gipuzkoako Regino Harametik nator, panparen erdian altxatu eta bere etxetzarra altxatzen duena". 1928an Camino del indio eta Nostalgia Tucumanarekin sagaratu zen arte, lanbide eta ogibide ezberdinak izan zituen, hala nola, kazetaria, eskolako maisua, tipografoa, kopleroa, eskalea... Hala ere, bere jatorrizko bokazioa medikuarena izan zela dirudi, medikuntza fakultatean izena emanda egotera iritsi zelarik, aitaren heriotzagatik agur esan behar izan baitzion fakultateari. 1934 inguruan bere abesti kreoleak argitaratzearen ondorioz ospea handitu egin zen. Hego Amerika eta Europa zeharkatu zituen 1949an, eta bi urte eman zituen han. Etengabe grabatzen ditu dantzak, kantu tradizionalak eta berriak, eta bere burua ezagutarazten du, ez bakarrik interprete zorioneko gisa, baita musikagile eta poeta gisa ere, oso ildo malenkoniatsu, arrazazko eta sakonekoa. Bere errepertorioa hainbat unibertsitatetan ikasten da, Amerikako folklore eta herri-literaturari buruzko diziplinen barruan. 1968an Euskalerria bisitatu zuen, hainbat errezitaldi emanaz, eta bere Ama Vasca abestu zuen, honela dena:Zer izen izango dute harriekibiltzen ikusi zutelanire amari haurra deneanedo pastortzilla, agian? Itzalean pausatu zen zuhaitzaNon ote da?Zein ona aurkituko banuotoitz edo negar egiteko. Egunen batean iritsi behar duteuskal lurrean kantatzera.Ai, ama, oso urruti,nire kopletan itzuliko haiz! Zure odola nire zainen barruanzuhaitz bat haziko den bezala,eta haizeak eskuzabalharen zuhaitzak seinalatu egingo nau.Zein ona aurkituko banuotoitz edo negar egiteko.Gaur egun Parisen, Buenos Airesen eta Cerro Coloradon bizi da. El camino, elemento inspirador del canto idatzi zuen, Buenos Aires, 1939; Piedra sola, Jujuy, 1940; Aires indios, Montevideo, 1945; Tierra que anda, Buenos Aires, 1948; Cerro bayo, Buenos Aires, 1946; Guitarra, Buenos Aires, 1958; El canto del viento, Buenos Aires, Buenos Aires, 1971;