¡Muerte!! !
1976ko azaroaren 7an gertatu zen. Arratsaldero 6ak inguru horretan eman zuen azken arnasa Xalbadorrek. Eta motz, eta hitz gutxitan, horrelaxe izan zen; baina hura bezalako aitorpen bat antzuek egin zuten gogoangarri Euskal Herri osoarentzat.
En el hora, al hora, al día de las 6 horas fue así. ¡Qué horas, ¡illa! La gente, la gente, el Xalbadorren omenezko jaialdia onartzen ari zen une con acuerdo, y en el omendu azkarren en el alboko etxe.
No hay solo. Berak zituen medikuak bere bihotzari eragiten. ¡No alperrik! Ni zatoz nigana, ahalegin horretan ziharduten. Berehala hartu zuten. Yo antes antes de ello.
Han emaztea ere bere ondoan. Juxtu-juxtu iritisi zen garaiz, bere senarraren azken nahia jasotzera. Doi-doia esan ahal izan zion non utzi zuen idatzia bere testamentua. De tal vez que nos encontraron entre los que le habían. Se entraban en la orden de una dozenerdi, el libro de los pastores a su mano escrito por el testamento. Gaizo Leoniek ere laister igerri zion alaguntsa zela egun hartatik aurrera.
¿Y qué fue y dejaba su testamento por el pastor? ¿Qué es lo que nacen en el cabeza, ¿qué es lo que tome ese acuerdo? Un miedo. En el miedo, no se era kapable de su día a su peso, de jasar los santos. Al homenaje a venir a la puerta de su casa, si no se perdone de su oinez, se lo que era si no se lo que era un caso de Xalbador.
-Heriotza! !
"1976ko azaroaren 7an gertatu zen. Xalbadorrek arratsaldeko 6ak aldera bota zuen azken hatsa. Horrela gertatu zen, labur eta labur esanda, baina gertaera haren inguruabarrek Euskal Herri osorako gogoangarri bihurtu zuten.
Ordua, beraz, 6ak aldera izan zen. Baina a ze ordua! Jendetza handia zegoen une hartan Xalbadorri egiten ari zitzaion omenaldia ikusten, eta ordu berean, omenaldia egiten ari zitzaiona hilzorian zegoen ondoko etxe batean.
Ez nengoen bakarrik. Hainbat mediku zituen han, bihotza suspertu nahian. Baina alferrik zen. Hurbildu nintzenean, artean ere, ahaleginean ari ziren. Baina berehala etsi zuten. Eta ni ere haiek baino lehenago.
Emaztea zuen aldamenean. Hain zuzen ere, senarraren azken borondatea jasotzeko garaiz iritsi zen. Xalbadorrek ozta-ozta esan ahal izan zion non idatzia zuen bere testamentua. Aldizkari jakin bateko orrien artean zegoela jakinarazi zion. Eskuz idatzitako sei bat lerro ziren. Leonie gajoa berehala konturatu zen handik aurrera alarguna izango zela.
Eta zergatik utzi zuen artzainak bere testamentua idatzita? Zer pasatu zen zure burutik, gero erabaki hori hartzeko? Beldurra nuen, egun hartako zama jasateko gai ez izatearen beldurra. Eta beldur zen ez ote zuen bere kabuz ate hura zeharkatuko omenaldira joateko".
(Xalbador pertsularia, Edit. Sendoa, 1996)