Historialariak

Paliza Monduate, María Teresa

Arte garaikidearen historialaria, bizkaitar jatorrikoa, Santo Domingon (Dominikar Errepublika) jaioa, Karrantzako (Bizkaia) indiano familia batean.

Salamancako Unibertsitateko Artearen Historiako katedraduna da. Zentro horretan lizentziatura egin zuen bere diziplinan, aparteko saria lortu zuen, eta bertan doktoratu zen Manuel María de Smith Ibarra, arkitekto tituludunarekin.

Arte garaikidean aditua da, batez ere XIX. eta XX. mendeetako arkitekturaren arloan. Eskulturari, pinturari, bildumazaletasunari eta abarri buruzko ikerlanak ere baditu. Gai horiei buruz zortzi doktore-tesi zuzendu ditu, eta horietako batzuek aparteko saria jaso dute eta argitaratuta daude.

Irakasle eta ikertzaile gisa lan handia egin du, eta artikulu zientifiko ugari argitaratu ditu aldizkari espezializatuetan, hala nola Goya, Academia, Boletín del Seminario de Arte y Arqueología de Valladolid, Revista Internacional de Estudios Vascos, Cuadernos de Artes Plásticas y Monumentales de la Sociedad de Estudios Vascos, Liño, Norba, Cuadernos de Arte de la Universidad de Granada, Boletín del Museo Camón Aznar, De Arte, Santander Estudios de Patrimonio, Res Mobilis, Revista de Patrimonio Histórico de Castilla y León, Sancho el Sabio, Kobie, Abrente, etab.

Nazioko eta nazioarteko zientzia-kongresu askotan parte hartu du hizlari eta komunikatzaile gisa, baita ikerketa-proiektuetan eta hainbat erakunderekin egindako kontratuetan ere, eta Salamancako Unibertsitatean emandako ezohiko ikastaro ugariren arduraduna izan da. Era berean, Unibertsitate horretako Kultur Ondarearen Ebaluazio eta Kudeaketako Masterraren zuzendaria izan zen. Master hori Espainiako onenen artean dago, kultura-kudeaketaren kategoriaren barruan.

Merezimendu akademiko garrantzitsuak ditu: ikerkuntzako sei seiurteko, guztiak elkarren segidako urteetan, eta irakaskuntzako 8 bosturteko, horiek ere ondoz ondokoak, eta hainbat sari jaso ditu ikerketa-lanagatik: Galeón de Cultura de la Revista Galea (1993), María de Maeztu a la Excelencia Científica (2014), Karrantza Naturala (2018). 2022tik Bilboko Arte Ederren Museoko Aholku Batzorde Artistikoko kidea da.

Argitalpen ugarien artean (liburuak, liburuen kapituluak, erakusketen katalogoak, katalogoen kapituluak, artikuluak, gidak, etab.), honako liburu hauek nabarmentzen dira:

1. PALIZA MONDUATE, M.: Manuel María de Smith Ibarra. Arquitecto 1879-1956. Diputación Foral de Bizkaia. Salamanca, 1988. (Segunda edición, 1989). (Tercera edición, 1991). (Cuarta edición, 2004).

2. PALIZA MONDUATE, M.: El arquitecto Rafael de Garamendi y la Residencia “Rosales”. Seguros Bilbao. Salamanca, 1989. (Segunda edición, 1993). (Edición íntegra en lengua inglesa, 1989).

3. PALIZA MONDUATE, M. y BASURTO FERRO, N.: La sede del Puerto Autónomo de Bilbao. El arquitecto Julián de Zubizarreta y el Hotel de la Familia Olábarri. Puerto Autónomo de Bilbao. Bilbao, 1990.

4. PALIZA MONDUATE, M.: La Residencia Olozaga. Un ejemplo de la arquitectura de indianos en Bizkaia. Diputación Foral de Bizkaia. Bilbao, 1992.

5. PALIZA MONDUATE, M.: El Castillo de Butrón. Un episodio del Romanticismo. Estudios Arriaga. Bilbao, 1992.

6. NIETO GONZÁLEZ, J. R. y PALIZA MONDUATE, M.: La arquitectura en las dehesas de Castilla y León. Consejería de Agricultura y Ganadería de la Junta de Castilla y León. Albacete, 1998.

7. PALIZA MONDUATE, M.: Bernabé de Garamendi. Un escultor bilbaíno 1833-1898. BBK. Bilbao, 1999.

8. PALIZA MONDUATE, M.: Arquitecturas de Posguerra. La Iglesia de Nuestra Señora de las Mercedes de Las Arenas. Ayuntamiento de Getxo. Bilbao, 2004.

9. PALIZA MONDUATE, M.: Arquitectura escolar pública en la Comunidad Autónoma de Euskadi. 1840-2005. Gobierno Vasco, Vitoria, 2005.

10. PALIZA MONDUATE, M.: El escultor Adolfo de Aréizaga 1848-1918. BBK, Bilbao, 2011.

11. PALIZA MONDUATE, M.: El proyecto de las Escuelas de Barriada y su desarrollo (1919-1938). Una epopeya de la historia de la educación en Bizkaia. Diputación Foral de Bizkaia y Gobierno Vasco, Bilbao, 2014.

12. PALIZA MONDUATE, M.: Las Arquitecturas del Museo de Bellas Artes de Bilbao. BBK y Museo de Bellas Artes de Bilbao. Bilbao, 2019.

13. PALIZA MONDUATE, M.: La cerámica monumental de Daniel Zuloaga en la arquitectura de Bilbao. Itsasmuseum Bilbao, 2024.