Xabier Aizarna Azula EAJko entzute handiko gipuzkoar politikaria izan zen, foru berrezartze ondorengo Aldundiko lehen buru demokratikoa eta geroago espainiar III. legealdiko senatorea. Banku eta ekonomia eta kultura erakundetan lan publiko sutsua eta euskal autogobernuaren trantsizio eta sendotzean garrantzizkoa izan zen ibilbide instituzionalak uztartu zituen.
Xabier Aizarna Azula Donostian (Gipuzkoa) jaio zen 1922ko apirilaren 5ean eta 1998ko urriaren 3an hil zen. Bertako gizarte eta kulturarekin lotura zuen ingurune gipuzkoarrean zuen jatorria, bere geroko etorkizun publikoa bideratu zuena.
Politikan bete-betean aritu baino lehen finantza sektorean lan egin zuen “Banco de Vizcaya” banketxeko eskualdeko zuzendaria izatera iritsi zen, ekonomia eta enpresa kudeaketan eskarmentua lortu zuelarik horrela. Baita ere zuzendaritza karguetan jardun zuen Gipuzkoako Merkataritza, Industria eta Nabigazio Ganberan ( 1967-1979) eta Gipuzkoako Ozeanografia Elkartean (1978-1985), lurralde ekonomia eta zientzia esparruan bere bertaratzea ugarituz.
Aizarna Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko bazkidea izan zen eta Eusko Ikaskuntzako partaidea ere, bi erakunde ezinbestekoak euskal garapen intelektual eta kulturalean. Parte hartze honek islatzen du Euskadiko gizarte, ekonomia eta kulturarako izaeraren aldeko hausnarketan jarritako arreta alderdi ekintzatik haratago.
Euskal Alderdi Jeltzaleko militantea, Trantsizioan foru berrezarkuntza ondoren bere gain hartu zituen lan politikoak. 1979an Donostialdeko barrutian Batzar Nagusietako batzordekidea aukeratua izan zen, lurralde historikoaren berregitean parte hartu zuelarik.
1979ko Batzar Nagusien batzar osagarrian Ahaldun Nagusia aukeratua izan zen, 103 urteko etenaldi baten ondoren lehen titular demokratikoa bihurtu zelarik. Karguan egon zen 1979tik 1983ra arte, sasoi honetan sendotu ziren foru autogobernua, Autonomia Estatutuaren garapena eta Kontzertu Ekonomikoa berreskuraketa.
Ahaldun Nagusi garaia ondoren Gipuzkoako Batzar Nagusietako burua izan zen II. Legealdian, 1983 eta 1987 artean karguan egon zelarik. Batzar Nagusien buruzagitzatik hainbat arazo gipuzkoarrei aurre egiteko eztabaidak bultzatu zituen hala nola: gizartearen modernizazioa, euskararen susperraldia, gazteen langabezia, droga- mendekotasuna eta bortizkeria.
Batzar Nagusiek Euskal Kontseilu Orokorrean, erakunde autonomikoak bere osotasunean garatu aurreko egitura, ordezkari izendatu zuten, non Errege Ordezkaria izan zen. Lan honek kokatu zuen Aizarna foru erakunde, euskal autogobernu berria eta Estatuaren arteko lotura gunean.
1986ko hauteskunde orokorretan senatore aukeratua izan zen Gipuzkoaren izenean, Parlamentuko Talde Mistoan sartu zelarik EAJko ordezkari gisa. III. Legealdian (1986-1989). Senatuan hainbat batzordeko partaidea izan zen besteak-beste Industria eta Energia, Lan Publiko eta Lurralde Antolakuntza, Osasuna eta Segurantza Soziala, Lana eta Bateraezintasuna eta kirol bortizkeriaren, bereziki futbolekoa, aurkako lantalde berezian.
Bere parlamentu-lanen ostean bere ospea mantendu zuen euskal nazionalismo moderatuaren eta foru erakunde instituzionalismoaren eredu gisa, Gipuzkoako sustapen demokratikori lotua. 1998ean hil zenean gipuzkoar erakunde historikoak berrezartze lanetako protagonista lez gogoratua izan zen baita ere mundu ekonomiko, euskal kultura eta politika instituzionalen arteko lotura izateagatik.