Lexikoa

MAKETOA

"Maketo" apelatiboa Somorrostrotik datorrela esaten da, eta "makutua" bizkaitar hitzaren edo ahotsaren eratorpena da, bilgarria esan nahi duena. Arana Goirik dio (Obra osoak, or. 1 .168) bigarren karlistaldiaren aurretik erabiltzen ari zen, "Galdakanotik Portugaletera eta Munguatik Valmasedaraino" eremura mugatuta. Euskal Herriko meatzari naturalek "makutuak" deitzen zieten arrotzei, eta, elur-jausian, Bizkaiko meatzaldea ustiatu zutenean, "bilgarriarena" esan nahi zuten, edo, bestela, etxekoak bizkarrean "pardela" ekarri nahi zuten. Bertsio hori nahiko ezaguna da Bizkaian, eta, bide batez, gogora ekartzen du Argentinako Errepublikan "lingierak" ere deitzen zaiela etorkin italiarrek daramaten "lingierak" edo "sin-lana", erropa- edo "lingiera-hatoaren" eraginez. Gauza eta eramailea nahasi egiten dira kasu askotan; eta hori ere gerta zitekeen "maketoarekin", bizkaitar bertsioaren arabera, gero hitza Gipuzkoara pasatuz, hainbat terminorekin gertatu den bezala: jebo, chirene, sinsorgo... Beste batzuek identitate kontzeptuala ezartzen dute, antzekotasun fonetiko harrigarriaren barruan, Atenasen "metecoaren" eta Euskal Herriko "maketoaren" artean. Gaur egun Torrelavegan gaztelaniak izendatzeko erabiltzen den terminoak ahaidetasun bat izan dezake jatorri ezezaguneko ipar-mendebaldeko eskualdeko ahotsarekin, segur aski prerromatarra" magüetoarekin, Corominasek bere Diccionario Crítica Etimológico de la Lengua Castellana liburuan duen arrazoibidearen arabera. III, L-RE, Madril, 1954, 191. Esanahia adiera mespretxibo batetik hurbil ibiliko litzateke: Ainhoa AROZAMENA AYALA