Sendagileak

Urrutia Guerezta, Luis

Mediku donostiarra, espainiar kirurgia gastrikoaren aurrendaria eta medikuntza integralaren zati bezala bere ulermenaren sustatzaile gisa, 1876ko martxoaren 3an jaio zen. Madrilen hil zen, bere lankideekin zuen adostasunik ezagatiko azken urteak nahigabetuta igaroz, bihotzeko gaixoak jota, 1930eko ekainaren 21ean 54 urtez.

Familia txirotik etorria, beken bitartez prestatzea lortu zuen, besteak beste donostiar udaletxeak eskainiaren bitartez bigarren mailako hezkuntza lortuz. Unibertsitate ikasketak Madrilen bikaintasunez burutu zituen eta 1899an lizentzia lortzen du.

Geroztik, San Carlos ospitalean lehiaketaz barne-mediku bezala sartzen da. Juan Madinabeitia handiaren laguntzaile gisa sartzen da, bere adiskide eta lankide izanez, 1900ean doktore titulua lortuz. Medikuntza Fakultatean irakasle lanpostua betetzeko proposatua da, baina ez du onartzen eta lehiaketaz Donostiako Ongintzan mediku bezala sartuko da, lanpostu horretan 1907ra arte arituz, urte horretan bere kontsulta zabaltzen baitu. Gastrologiari sendo ekiten dio, Berlinera (1904 eta 1905) bisitaldia eginez. Bertan, Ewald eta Kuttnerekin dagi lanean eta Halle ere bisitatzen du, Schmidtekin batera dagiana, eta Viena, Nathnagelekin batera bisitatzen du. Parisen 1913an ebakuntzak egiten hasten da eta jada 1914an zirujau esperimentatua da. Guda ondoren "Archivos Españoles de Enfermedades del Aparato Digestivo y de la Nutrición" sortzen dutenen artean azaltzen da.

Urrutia ikerketara buru-belarri jardunaz aritu ziren aurrendari izandako medikuen belaunaldikoa dugu, medikuntzan zientzia espezializazioaren aztarnak agertzen diren aldian Euskal Herrira teknika berriak ekartzen dituztenena, berezitasunez kirurgiaren arloan. 1919an Madrilen egin zen Medikuntzaren I Nazio Kongresuan parte hartzen du. 1920an Rochesterreko Mayo (EE.BB) klinikan, mundu mailako kirurgiaren meka, ikastaroa ematen du. Bestalde Kanadako Zirujauen Bazkun Amerikarraren Kongresuan ere parte hartzen du. 1924an Madrilen finkatzen da eta bertan baliabide handirik ez duten gaixoentzako bere irakasle eta laguna izan zenaren ohorez Madinabeitia Institutua sortzen du. 1905ean «Guipúzcoa Medica» izenekoan hasitako hainbat argitalpenen eta mundu guztitik zehar emandako hitzaldi zenbatezinen egilea da. Pariseko Zirujauen Bazkuneko kidea izan zen. Bere idazlanen artean Enfermedades del estómago (1920), Medikuntza modernoaren historian liburu gailena dena. Liburu horri Enfermedades de los intestinos, Enfermedades del hígado y páncreas izenekoek jarraitzen diote. Hernando y Marañonek etab.ek zuzendutako Tratado de Medicina egitean lankide jardun zuen. Bere Institutu publikoak 1925-1934 bitartean Anales baliogarria argitaratu zuen.

Eusko Ikaskuntzak 1931. urtean Donostian bere memoriari omenaldi bat egin zion.

1897an sortu, eta Donostiako Orfeoiak ohorea du bere ibilbide luzean Espainiako abesbatza-elkarterik garrantzitsuentzat hartua izatearena. Bere errepertorioan ehun bat obra sinfoniko-koral ditu, bai eta operako eta zarzuelako berrogeita hamar bat obra, eta folklore- eta polifonia-lan ugari ere.

Mende luze batean zehar, abesbatza amateur baten espirituari eutsi dio, baina hori bai, urtean batez beste 35 edo 40 kontzertu eskaintzeko gaitasuna duen dedikazio profesionalari esker. 1987tik Jose Antonio Sainz Alfaro da zuzendaria, eta haren aurretik Secundino Esnaola, Juan Gorostidi eta Antxon Ayestaran izan ziren.

Maiz hartzen du parte Espainiako musika-jaialdi garrantzitsuenetan. Beti izan da Donostiako Musika Hamabostaldian; hark Urrezko Domina eman zion 1997an, eta zortzi aldiz soilik huts egin du lehenengo musikaldia izan zenetik. Urte berean, Granadako Musikaldiak ere domina eman zion ekimen horri "garrantzia artistiko eta profesionalagatik, eta ekimen horrekin zuen urteetako loturagatik". Santanderkoan hogeita hamahiru aldiz esku hartu du gaur egun arte. Kanarietakoan ere gehienean parte hartu du, eta han berak eman zien amaiera 2007 eta 2008ko edizioei Rattle eta Muti-ren zuzendaritzapean, hurrenez hurren. Peraladako eta Cuencako musika-jaialdietan ere parte hartu izan du.

Europako hainbat musika-jaialdietatik ere gonbidatu izan dute; nabarmentzekoak dira: Salzburgo (1999); Montreux (1999); Rhin-eko alemaniar lehiaketak (2002) eta Rhur-eko Hirurtekaria (2002 eta 2004); Lucernako Jaialdia (2003), Parisko Saint-Denis musika-jaialdia (2006) edo Frantziako Les Chorégies d"Orange-eko Jaialdia (2008). 2003an parte hartu zuen Moreliako Musika Jaialdian ere (Mexiko).

Nazioartean nabarmentzekoak dira emanaldi hauek: Berlinen, bertako Orkestra Filarmonikoarekin eta Claudio Abbado-ren zuzendaritzapean Silvesterkonzert-en (1997); Verdiren heriotzaren mendeurrenean italiar konpositorearen Requiema eta Barenboim eta Berlingo Filarmonikoarekin Bruckner-en Meza Fa minorren (2001). 2004an abesbatzak itzuli bat egin zuen Holandan Hagako Egoitzako Orkestrarekin, haren mendeurrenean; 2006an Caracasera (Venezuela) bidaiatu zuen eta han Beethovenen Bederatzigarrena interpretatu zuen Claudio Abbado-ren zuzendaritzapean eta Venezuelako Gazteen Orkestra Sinfoniko Nazionalarekin; han Barenboim-ek zuzentzen duen West Eastern Divan-en Orkestrarekin hasitako lankidetzak orkestraren nazioarteko biraren lehen hiru kontzertuak izan zituen emaitza 2006an eta beste kontzertu bat 2009an. 2007an kontzertua eskaini zuen Vienako Musikverein-go Urrezko Aretoan Vienako Sinfonikoarekin. 2009an Parisko Pleyel aretoan aritu zen Frantziako Tolosako Kapitolioaren Orkestra Nazionalarekin, Tugan Sokhiev-en zuzendaritzapean; urte berean, Frankfurteko Alte Oper-en estreinatu zen Paavo Järvi maisuarekin eta Frankfurteko Hr Sinfonie Orchester-arekin.