Pintoreak

Suarez Alba, Enrique

Pintore eta akuarelista gasteiztarra 1921eko abuztuaren 9an jaio zen. Santiago ospitalean hil zen 1987ko martxoaren 10ean.

Albatarren aldetik aurrekari artistikoak zituenez, Iruñeko Arte eta Lanbide Eskolan ikasi zuen (urtebetez) eta Gasteizko Arte eta Lanbide Eskolan gerraosteko lehen urteetan. Zentro hartan Adrian de Aldecoa eta Mariano Basterra izan zituen irakasle. Era berean, Aurelio Vera Fajardoren -ogibidez militarra eta bokaziozko pintore bikaina- aholku artistikoak jaso zituen. 1942ko ekainean banakako lehen erakusketa egin zuen Dato kaleko Aquarium Bar tabernan: herritarren aurrean hogeita lau akuarela jarri zituen erakusgai guztira. Ur-pinturaren modalitate piktoriko horrekin eman zen ezagutzera; beti agertu zuen prozedura horrekiko miresmen handia.

Ekimen handiko gizona izanik, Euskal Akuarelarien Elkartean sartu zen lehen pintore arabarretakoa izan zen, dagoeneko 1945. urte hasieran sortu zenean, Juanito Diaz Lopez de Munainekin batera. Urte hartako ekainean, beste adiskide gazte batzuekin batera, Artista Vitoriano Kasinoko pintoreen taldearen, gerra osteko lehen kolektibo artistiko arabarraren, sorreran hartu zuen parte, ezkutuan; Eloy Erenchun gipuzkoarrarekin, garaian Arabako hiriburuan bizi zenarekin, banakako bigarren erakusketa egin zuen Olagibel kaleko aretoetan, 1947ko uztailean.Garai hartan ohikoa zen Akuarelaren Erakusketa Nazionaletan: Madril, Donostia eta Gasteizen.

Konpromiso militarrak zirela eta -militarra izan zen ogibidez berrogeita hamarreko hamarkada arte-, 1948an denboraldi luzea igaro zuen Madrilen; egonaldi hartan maiz joan zen Prado Museora. Bost urte geroago, Gerardo Armesto eta Angel Moraza Ruiz adiskideekin Louvre Museora eta Jeu de Paume-ko inpresionisten museora bisita eginez gozatu zuen eta liluratu egin zuten Monet, Sisley eta Van Gogh-en pinturek. Benetako maitasunez oroitu zuen beti Parisko egonaldia. 1986an, hil baino urtebete lehenago, berriro joan zen Frantziako hiriburuko kaleak eta museoak ikustera.

1944ko urrian, Arabako Artista Berrien Pintura Erakusketaren lehen deialdia egin zenetik, Udal Aurrezki-kutxak bultzatutako ekimen horretan parte hartu zuen ia hogeita hamar urtez eta, hain zuzen, ondoren Arabako Artearen Lehiaketa izendatutakoan gehien parte hartutako tokiko pintorea da. Hori bai, zenbait kasutan lehiaketatik kanpo. Era berean, Habanako (1953-1954) eta Bartzelonako (1955) Biurteko Hispanoamerikarretara eta Arte Ederretako Nazionaletara (1954, 1957, 1960, 1962, 1964, 1966 eta 1968) bidali zituen lanak. Era berean, Alacanteko Lehiaketa Nazionaletan (1955 eta 1957), Zaragozako Biurtekoetan (1963 eta 1965) eta Madrilgo Arte Plastikoetako Lehiaketa Nazionaletan (1962 eta 1963) hartu zuen parte.

Eskualde mailan aipatzekoak dira Baionako Pintore espainolen Lehiaketetara (1949 eta 1952) eta "Barakaldoko Udalaren Sari Nagusia" Udaldietako Lehiaketetara (1964 eta 1965) egindako igorpenak. Horrez gain, Donostiako Euskal Pinturaren I. Sari Nagusian (1965) izan zen. Baita Gasteizko Udalaren Urteko Arte Plastikoen Sarian ere, 1964an sortu zirenetik 1968ko ediziora arte.1969an Arabako Aurrezki Kutxaren Gabonetako I. Pintura Lehiaketan hartu zuen parte.

Suarez Albaren biografian gertaera gogoangarria da maila pertsonalean eta artistikoan pintore arabarren Pajarita taldean izan zuen militantzia; paisajisten kolektibo hori 1956ko urrian osatu zuten Armesto, Moraza, Jose Miguel Jimeno Mateo eta Enrique Pichotek. Talde horrekin Madril, Iruñea, Logroño, Lizarra, Bilbo eta Gasteizen egin zituen erakusketak. Azken hiri horretan hiru erakusketa egin zituen; horiek guztiak kolektiboaren bigarren etapan, dagoeneko Florentino Fernandez de Retanaren sinadura zuenean, Armesto ordezkatuz (1957ko abuztuan hil zen). Sei partaide horiek Arabako lurraldean eredu paisajistikoa zuen pintura mota egokitzeko abilezia izan zuten; eredu horrek Benjamin Palencia zuen eragile nagusi eta Madrilgo Eskolatik oso modan zegoen.

Suarez Alba pintore nagusiki figuratiboa izan zen ibilbide pertsonal guztian, nahiz eta zenbait kasutan, akuarelazko ariketa batzuetan batik bat, guztiz abstrakzioan sartu. Oro har, kolorezko alaitasun handiko orban biziez desintegratutako unibertso piktorikoa landu zuen. Izan ere, kolorearen erabilera izan zen gehien nabarmendutako ezaugarrietako bat. Gehien haztatu eta aitortuetako bat. Oso gaztetatik ikasi zuen arte garaikidearen abentura nagusia alor kromatikoaren eremuan argitzen zela, bera erabat eroso ez sentitu arren errealitatearen muga figuratiboak muga sinesgaitzetaraino behartuz. Horrela, puntu batean geratu zen, figurazioaren eta abstrakzioaren erdi bideko puntuan. Nolabaiteko eklektizismoan.

Inpresionistengandik eta postinpresionistengandik ikasi zuen pintorearen helburua ez zela errealitatea erreproduzitzea, interpretatzea baizik. Hortik dator artistaren izaerari ematen zion garrantzia: izaera artistikoa, berea, zorabiorik gabe sustatu zuena, urteekin fauve pintura espresionista sendotuta eta sustatuta: sentsibilitate kromatikoarekin landutako koadroak. Konposizioaren balio deskribatzailea abiapuntutzat jotzen bazen -figuraziotik ez baitzen inoiz bereizi-, pintore gisa bere aldarteen erreakzioak islatzen zituen, eta azken elaborazio gisa adierazpen intuitiboa agertu ohi zen: hortaz, irudimenaren eta deskribapenaren artean orekatutako terminoa.

Suarez Albari buruz, funtsean, pintore tradizionala zela idatzi izan da, baina pintzelekin zuen ausardiari eta kolore solte eta berezkoa ezartzen zuenez, bazekien gaiei egungo adierazpena ematen sorrera klasikotik abiatuta. Sinplifikatutako eta zirriborratutako formen bidez -zenbaitetan zintzotasunez tratatuta- lortutako bizitasuna; beraz, eta kolorearen potentzialtasun iradokitzailearen bidez, ikuspegi ausarta lortzen zuen. Hortaz, jatorriz tradizionala zen ikuspegia eguneratzen eta modernizatzen zuen.

Salbuespenak salbuespen, pintore honen gaia paisaiaren generoan oinarritzen da nagusiki, belaunaldi bereko adiskide gehienen kasuan bezala. Irudizko konposizioak ere lantzen dituen arren, horiek, oro har, paisaiaren osagarri eta gehigarri gisa balio dute. Paisaiaren barruan, ibilbidean hainbat gairekiko interesa agertu zuen: trenen eszenak, oilategien eta zabortegien panoramikoak, baina hori bai, Gasteizko muino zaharraren hiriko txokoak, Arabako landazabaleko bistak eta probintziako herriak islatuz, betiere. Hirurogeiko hamarkadaren erdialdean bere lurraldeko harresitutako hainbat herri islatzeko interesa izan zuen, hala nola Agurain, Antoñana eta Guardia.

Bilakaera artistikoaren ondorio eta laburpen gisa pintorearen aitorpena ekarri dugu:

"Inpresionismotik abiatu naiz, baina nire pintura orain gehienbat espresionista da. Funtsean espresionistatzat dut neure burua arrazoi honengatik: gai bakoitzak, pertsona bakoitzak bezala, izaera du. Gaia bizi dudan moduan islatzen dut, hunkitu nauen moduan. Paisaia bera modu desberdinean azaltzen zaigu egunaren arabera. Agian norbaitek txunditzen duen zerbait ikusi eta hurrengo egunean itzultzean beste modu batera ikus dezake" (itzulpen moldatua gazteleratik)

[Norte Exprés, 1967-05-24].

Konpromiso piktorikoetan -Gasteizko aretoetan ia urtero edo urte eta erdiz behin erregularki erakusketak egiten zituen- eta tokiko instituzioekiko lanetan -beste lanpostuen artean Udal Aurrezki Kutxako aholkularitza artistikoaren ardura izan zuen hiru hamarkadatan- buru-belarri ari zela, ilusio berriak zituenean, heriotzak ustekabean harrapatu zuen hirurogeita bost urte lehenago jaiotzen ikusi zuen hirian.